توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٣ - فصل در شرح حسن ابتداء و تخلص و انتهاء

استكه كلام در نهايت بعد از تنافر و ثقل باشد و از [احسن سبكا] آن استكه سخن در نهايت بعد از تعقيد و تقديم و تأخيرى كه موجب التباس و اشتباه است بوده و الفاظ در جزالت و متانت و رقّت و سلاست با هم متقارب باشند و همچنين معانى مناسب با الفاظ بوده بدون اين‌كه لفظ شريف و عالى را قالب و لباس براى معناى سخيف و پستى آورده باشند يا بعكس لفظ پست و مبتذلى را قالب براى معناى شريف و عالى قرار داده باشند بلكه صوغ لفظ و معنا با هم متناسب و ملائم بايد باشد.

و منظور از [اصح معنا] اينستكه معناى كلام از تناقض و امتناع و ابتذال و مخالف با عرف و امثال اينها سالم باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: او كاتبا: در مقابل شاعر بوده و مقصود كسى است كه كلامش در لباس نثر مى‌باشد.

قوله: يتتبع الانق الاحسن: كلمه [احسن‌] مفسر آنق مى‌باشد بنابراين بين ايندو كلمه [اى مفسّره‌] مقدّر است.

قوله: اى يعجبه: يعنى دوست دارد آن را.

قوله: فى ثلاثة مواضع من كلامه: مقصود از سه موضع ابتداء و تخلّص و انتها مى‌باشد.

قوله: و التّقديم و التّأخير الملبس: كلمه [ملبس‌] به صيغه اسم فاعل يعنى به التباس و اشتباه اندازنده.

قوله: بان تكون الالفاظ متقاربة: كلمه [متقاربه‌] يعنى متشابهه.