توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١١ - اقسام غلو مقبول

اقسام غلو مقبول‌

شارح گويد:

ضمير در [منه‌] به غلوّ راجع بوده و حاصل كلام آنكه غلوّ مقبول داراى اقسامى است كه ذيلا بيان ميشوند:

از جمله: غلوّى است كه بر آن لفظى داخل شده كه موجب قرب غلوّ به صحّت ميشود مانند لفظ [يكاد] در فرموده حقتعالى:

يكاد زيتها يضيئ و لو لم تمسسه نار ( بى‌آنكه آتشى روغن آنرا برافروزد، نزديك است روشنائى آن روغن جهان را فروزان كند).

شاهد در اينستكه اضائه روغن زيتون و نور دادنش همچون اضائه چراغ بدون آتش امرى است كه عقلا و عادتا محال بوده و اگر اين تعبير در غير قرآن مى‌بود مردود واقع ميشد پس ذكر آن از باب غلوّ و مبالغه است منتهى چون كلمه [يكاد] بر آن داخل گرديده و گفته شده: يكاد يضيئ الخ.

مفيد اينمعنا است كه محال در خارج واقع نشده ولى از باب مبالغه بايد گفت قريب بوقوع مى‌باشد.

و از جمله: غلوّى است كه متضمّن نوعى حسن از تخييل مى‌باشد همچون قول ابو الطّيب المتنبّى: