توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢ - مقاله شارح

مقصود از [الحال‌] غنى و ثروت است.

شاهد در اينستكه گويا شاعر از نفس خود شخصى را كه در نداشتن سپاه و مال همانند او است انتزاع كرده و آنگاه وى را مورد خطاب قرار داده است.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: انتزع منه: ضمير فاعلى در [انتزع‌] به شاعر راجع بوده و ضمير مجرورى در [منه‌] به ممدوح عود مى‌كند.

قوله: يشرب هو بكفّه: ضمير [هو] به [جواد] برمى‌گردد.

قوله: لانّه اذا نفى عنه الشرب: ضمير در [لانّه‌] به شاعر و در [عنه‌] به جواد برمى‌گردد.

قوله: فقد اثبت له: ضمير در [اثبت‌] به شاعر و در [له‌] به جواد برمى‌گردد.

قوله: و معلوم انّه يشرب بكفّه: ضمير در [لانّه‌] به ممدوح راجع است.

قوله: فهو ذلك الكريم: ضمير [هو] به ممدوح راجعست.

قوله: و قد خفى هذا: مشاراليه [هذا] معنائى است كه شاعر براى بيت نمود.

قوله: فهو تجريد: يعنى قسم عليحدّه‌اى از تجريد ميباشد.

متن‌

و منه المبالغة المقبولة.

و المبالغة ان يدّعى لوصف بلوغه فى الشّدة او الضّعف حدّا مستحيلا او مستبعدا لئلّا يظنّ انّه غير متناه فيه.