توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٢ - فصل در شرح حسن ابتداء و تخلص و انتهاء

الامتناع و الابتذال و مخالفة العرف و نحو ذلك.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

فصل‌

براى متكلّم و سخنور شايسته و زيبنده است كه در سه مورد از سخنش درصدد كلام نيكو و پسنديده باشد تااينكه كلامش از نظر لفظ شيرين‌تر و از حيث سبك و هيأت نيكوتر و از لحاظ معنا صحيح‌تر باشد.

شارح گويد:

فصل در شرح حسن ابتداء و تخلص و انتهاء

متكلّم و سخنور چه شاعر بوده و چه كاتب براى او شايسته است كه در سه موضع از سخن و كلامش درصدد كلام نيكو و پسنديده باشد.

كلمه [ان يتأنق‌] يعنى تتبع و بررسى از آنق كند.

و كلمه [انق‌] يعنى احسن و بهتر چه آنكه وقتى مى‌گويند:

تأنق فى الروضه معنايش اينستكه شخص در باغ گردش كرد و از اشيائى كه خوشش مى‌آمد تفحّص نمود و خلاصه آنكه تتبّع نمودن در سه موضع از سخن و درصدد سخن نيك بودن موجب ميشود كه مواضع سه‌گانه از حيث لفظ شيرين‌تر و از نظر سبك و هيأت بهتر و از لحاظ معنا صحيح‌تر باشد.

ضمير در [تكون‌] به [المواضع الثّلاثة] يعنى [ابتداء] و [تخلّص‌] و [انتهاء] راجع است و مقصود از [اعذب لفظا] اين‌