توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨١ - شرط تحقق يافتن حسن بواسطه صنايع لفظى

عزل قاضى فلذا خود قاضى نيز گفت كه تنها رعايت سجع در اين عبارت مرا عزل نمود.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: مصنوعة: يعنى در آن رعايت صناعات لفظى شده باشد.

قوله: كيف ما كانت: يعنى رعايت صناعات لفظى در لفظ شده و عبارت مزيّن باشد و بدنبالش معناى كلام هرچه باشد بآن ملتزم گرديم اگرچه معناى حاصل شده اصلا مورد قصد نبوده باشد.

قوله: فيصير كغمد الخ: ضمير در [يصير] به كلام راجع است.

قوله: بل الوجه: يعنى وجه وجيه و طريق شايسته.

قوله: تظهر البلاغة و البراعة: كلمه [براعت‌] عطف تفسير است براى [بلاغه‌].

قوله: و حين رتب الحريرى: يعنى زمانيكه حريرى معيّن شده و منصوب گرديد.

قوله: فى ديوان الانشاء: [ كلمه‌] فى ديوان [متعلّق‌] است به [رتب‌] و مراد از [ديوان الانشاء] پست و مقامى است كه صاحب آن موظّف است قضايا و وقايع خارجى را كما هو فى الواقع انشاء كرده و برشته تحرير درآورد.

قوله: رجل مقاماتى: يعنى او انشاءاتى نظير انشاءات واقع در كتاب مقامات را مى‌تواند مرقوم سازد.