توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٣ - مقاله برخى از ادباء و انتقاد شارح بآن

موافق درآمد درحاليكه ابدا سخن او را نشنيده بودم:

و اگر ندانيم كه كلام دوّم مأخوذ از اوّل است و صرفا اتّحاد و اتّفاق آندو را ملاحظه كنيم بايد در مقام تعبير اينطور گفته شود:

فلانى شعرى چنين گفته و ديگرى بر او سبقت داشته پس چنان سروده است و نبايد حكم كنيم كه دوّمى كلامش را از اوّلى اخذ كرده است و بدين ترتيب فضيلت صدق و راستى رعايت گشته و از ادّعاى علم غيب و نسبت نقض بديگرى برحذر مى‌مانيم.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: من قبيل الاتّباع: مقصود از [اتّباع‌] اتباع كلام از كلام ديگرى است يعنى اخذ و سرقت از آن.

قوله: الى حيّز الابتداع: مقصود از [حيّز] حدّ و از [ابتداع‌] تأسيس و عدم اخذ و سرقت مى‌باشد.

قوله: بان يخبر هو: ضمير [هو] به قائل دوّم راجع است.

قوله: انّه اخذه منه: ضمير منصوبى در [اخذه‌] به كلام و در [منه‌] به كلام اوّل راجع است.

قوله: بشئ من ذلك: يعنى بشئ من الاخذ و السّرقة.

قوله: اى مجيئه: يعنى مجئ الخاطر و منظور از [خاطر] معنائى است كه به ذهن خطور كرده است.

قوله: اين يذهب بك: اين كلام را به كسى مى‌گويند كه بخواهند وى را اشتباه‌كار و گمراه تلقّى نمايند.