توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٢ - اقسام رد العجز على الصدر در نظم بصورت مثال

[ بتر] جمع ابتر است.

و سرّ اينكه شاعر شمشيرها را بعد از [محمد بن نهشل‌] ابتر دانسته اينستكه:

پس از ابن نهشل كسى باقى نمانده كه بتواند آنها را بكار ببرد.

متن‌

و منه السّجع و هو تواطؤ الفاصلتين من النثر على حرف واحد و هو معنى قول السّكاكّى هو فى النثر كالقافية فى النثر كالقافية فى الشّعر.

و هو ثلاثة اضرب:

مطّرف ان اختلفا فى الوزن نحو:

ما لكم لا ترجون للّه وقارا و قد خلقكم اطوارا .

و الّا فان كان ما فى احد القرينتين او اكثره مثل ما يقابله فى الوزن و التّقفية فترصيع نحو:

فهو يطبع الاسجاع بجواهر لفظه و يقرع الاسماع بزواجر وعظه.

و الّا فهو متواز نحو:

فيها سرر مرفوعة و اكواب موضوعة .

شرح عربى‌

( و منه) اى و من اللفظى‌ ( السّجع) قيل‌ ( و هو تواطؤ الفاصلتين من النثر على حرف واحد) فى الاخر ( و هو معنى قول السّكاكى هو) اى السجع‌ ( فى النثر كالقافية فى الشّعر) يعنى ان هذا مقصود كلام السكاكى و محصوله و الّا فالسّجع على التّفسير المذكور بمعنى المصدر اعنى توافق الفاصلتين فى الحرف الاخير و على كلام السّكاكى هو نفس اللفظ المتواطى الاخر فى اواخر الفقر و لذا ذكره السكاكى بلفظ الجمع و قال انها فى النثر كالقوافى فى الشّعر و ذلك‌