توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٠٥ - انواع سرقت و اخذ

معنوى است.

قوله: لعلم الزّمان منه: ضمير در [منه‌] به ممدوح راجع است.

قوله: الّذى استفاده منه: ضمير فاعلى در [استفاده‌] به زمان و ضمير مفعولى به سخاء و ضمير مجرورى در [منه‌] به ممدوح عود مى‌كند.

قوله: لبخل به: ضمير فاعلى به [زمان‌] و ضمير مجرورى در [به‌] به ممدوح راجع است.

قوله: و قال ابن فورجه الخ: حاصل اختلاف ابن جنّى و ابن فورجه اينستكه:

معناى [فسخابه‌] بنا به تفسير ابن جنّى اينستكه زمان بر دنيا و اهل آن جود نموده و ممدوح را از عدم به عالم وجود آورده است.

و طبق تفسير ابن فورجه اينستكه زمان بر من جود نمود و ممدوح را بمن نشان داد.

قوله: و هذا تأويل فاسد: يعنى غير مقبول.

قوله: بمثل المرثى: زيرا گفته است: انّ الزّمان بمثله لبخيل.

قوله: ابا الطيب بنفس الممدوح: زيرا وى گفته است:

و لقد يكون به الزّمان بخيلا.

قوله: لا يسمح بهلاكه: يعنى لا يجود بهلاك الممدوح.

قوله: لعلمه بانّه سبب صلاح الدنيا: ضمير در [لعلمه‌] به زمان و در [بانّه‌] به وجود ممدوح راجع است.