توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨١ - افراد و مصاديق اقتضاب

نيكان بوده و البتّه براى پرهيزگاران منزل‌گاهى بسيار نيكو مى‌باشد).

در اين آيه شريفه [هذا] مبتداء و خبرش يعنى [ذكر] ثابت و مذكور است.

تمثيل مصنّف باين آيه شريفه مشعر است باينكه در مثل فرموده حقتعالى [ هذا و انّ للطّاغين‌ ] خبر مبتدء حذف شده.

ابن اثير مى‌گويد:

لفظ [هذا] در اين مقام از قبيل فصلى بوده كه از وصل احسن و نيكوتر است چه آنكه بواسطه اين لفظ علاقه شديد و قوى بين خروج از كلام اوّل و ورود بكلام دوّم تثبيت و بيان مى‌گردد.

سپس گويد:

و از افراد اقتضاب و مصاديق آن‌كه قريب و شبيه به تخلّص است مى‌باشد قول كاتب كه مى‌گويد: هذا باب‌

چه آنكه در آن نوعى ارتباط نهفته است زيرا قائل بغته و ناگهان كلام ديگر را ابتداء نكرده بلكه پس از اتمام كلام اوّل و شروع در كلام ديگر اين عبارت را مى‌گويد پس در واقع عبارت مذكور ترجمه ما بعد بوده و از آن استفاده ميشود كه گوينده از كلام اوّل منتقل به غرض ديگرش است زيرا اگر چنين نمى‌بود نيازى به تبويب نبود پس چون در آن تنبيه است بر اراده انتقال از كلامى به كلام ديگر مى‌توان گفت ايشان به كلام دوّم بغته نبوده است.

قابل توجّه آنكه مقصود از [كاتب‌] گوينده‌اى كه در مقابل شاعر است ميباشد يعنى شخصى كه عبارت نثر مى‌گويد.