توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٧ - اقسام سجع

هم توافق دارند نه جملگى آنها.

ج: سجع متوازى و آن اينستكه فاصلتين در وزن با هم مختلف نبوده و در عين حال تمام يا اكثر الفاظ دو قرينه نيز با هم از حيث وزن و تقفيه موافق نيستند مانند:

فيها سرر مرفوعه و اكواب موضوعة ( در آنجا تختهاى بلندپايه نهاده‌اند و قدحهاى بزرگ گذاشته‌اند).

در اين آيه شريفه چنانچه مشاهده ميشود [سرر] و [اكواب‌] در وزن و تقفيه با هم مختلف هستند ولى [مرفوعه‌] و [موضوعه‌] كه فاصلتين هستند با هم مختلف نيستند.

و گاه باشد كه الفاظ واقع در قرينتين تنها در وزن با هم مختلف هستند مانند:

و المرسلات عرفا، فالعاصفات عصفا ( قسم به رسولانى كه پشت سر هم فرستاده شدند و قسم بفرشتگانى كه بسرعت تندباد بانجام حكم الهى مى‌شتابند).

در اين آيه شريفه الفاظ قرينتين تنها در وزن با هم اختلاف دارند ولى از نظر قافيه با هم مختلفند چه آنكه قافيه در هردو الف ميباشد.

و گاهى نيز الفاظ مزبور تنها در تقفيه با هم اختلاف دارند مانند اين عبارت كه مى‌گوئيم:

حصل النّاطق و الصّامت و هلك الحاسد و الشامت (سخنگو و ساكت وجود يافت حسد برنده و ناسزاگوينده از بين رفت).

در اين كلام الفاظ قرينتين از نظر وزن با هم متفق بوده ولى از حيث تقفيه با هم اختلاف دارند.