توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٨ - جناس مضارع و اقسام آن

جناس مضارع و اقسام آن‌

شارح گويد:

دو حرفى كه بينشان اختلاف واقع شده از دو حال خارج نيست:

الف: آنكه با هم در مخرج متقارب باشند.

ب: آنكه در مخرج با هم متقارب نباشند.

در صورت اوّل جناس را، جناس مضارع خوانند و آن بر سه قسم است:

١- حرف اجنبى در اوّل باشد مانند:

بينى و بين كنى ليل دامس و طريق طامس (بين من و خانه من شبى تار و راهى بى‌علامت و نشان ميباشد).

شاهد در كلمه [دامس‌] و [طامس‌] است چه آنكه [دال‌] و [طاء] دو حرف مختلف و متباينى هستند كه از نظر مخرج با هم متقارب مى‌باشند و هردو در اوّل قرار گرفته‌اند.

٢- حرف اجنبى در وسط باشد مانند آنچه در فرموده حق تعالى آمده:

و هم ينهون عنه و ينأون عنه‌ ( كفّار مردم را از ايمان به رسول خدا بازداشته و خود از آنجناب دورى مى‌جويند).

شاهد در [ينهون‌] و [ينأون‌] است كه دو حرف [هاء] و [همزه‌] با هم متباين بوده و در عين حال متقارب المخرج هستند و در وسط قرار گرفته‌اند.

٣- حرف اجنبى در آخر باشد مانند: