تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٥ - تفسير آنها از هر تازهاى وحشت دارند!

از شدت غم و اندوه است. اين تعبير نشان مى‌دهد كه تا چه اندازه پيامبر اسلام ص نسبت به مردم دلسوز و در انجام رسالت خويش اصرار و پافشارى داشت، و از اينكه مى‌ديد تشنه‌كامانى در كنار چشمه آب زلال قرآن و اسلام نشسته‌اند و باز از تشنگى فرياد مى‌كشند ناراحت بود.

ناراحت بود كه چرا انسان عاقل با داشتن اينهمه چراغ روشن باز از بيراهه مى‌رود؟ و در پرتگاه فرو مى‌غلطد و نابود مى‌شود؟

آرى همه پيامبران الهى اين چنين دلسوز بودند مخصوصا پيامبر اسلام كه اين تعبير كرارا در قرآن در مورد او آمده است.

بعضى از مفسران چنين مى‌گويند كه سبب نزول آيه فوق اين بود كه پيامبر ص مرتبا اهل مكه را به توحيد دعوت مى‌كرد، اما آنها ايمان نمى‌آوردند، پيامبر ص آن قدر ناراحت شده بود كه آثار آن در چهره‌اش آشكار بود، آيه فوق نازل شد و پيامبر ص را دلدارى داد [١]

*** آيه بعد براى اثبات اين حقيقت كه خداوند بر هر چيز قادر است حتى مى‌تواند همه آنها را به اجبار وادار به ايمان كند چنين مى‌گويد:" اگر ما بخواهيم از آسمان آيه‌اى بر آنها نازل مى‌كنيم كه گردنهايشان در برابر آن خاضع گردد" (إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ‌).

اشاره به اينكه ما اين قدرت را داريم كه معجزه خيره كننده، يا عذاب شديد و وحشتناكى بر آنها فرو بفرستيم كه همگى بى اختيار سر تعظيم در برابر آن فرود آورند و تسليم شوند، ولى اين ايمان اجبارى ارزشى ندارد، مهم آنست كه آنها از روى اراده و تصميم و درك و انديشه در برابر حق خاضع گردند.

ناگفته پيدا است كه منظور از خضوع كردن گردنها، خضوع كردن صاحبان‌

---

[١] تفسير ابو الفتوح رازى جلد ٨ ذيل آيه مورد بحث.