تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٨ - تفسير با اينهمه دليل باز مشرك مىشويد؟

(قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ‌) [١] پيرامون مفهوم" مضطر" و مساله استجابت دعا و شرائط آن بحثهايى است كه در نكته‌ها در پايان همين آيات خواهد آمد.

منظور از" خُلَفاءَ الْأَرْضِ‌" ممكن است به معنى ساكنان زمين و صاحبان آن باشد، چرا كه خدا با آن همه نعمت و اسباب رفاه و آسايش و آرامش كه در زمين قرار داده انسان را حكمران اين كره خاكى ساخته، و او را براى سلطه بر آن آماده كرده است.

مخصوصا هنگامى كه انسان در اضطرار فرو مى‌رود و به درگاه خدا رو مى‌آورد و او به لطفش بلاها و موانع را بر طرف مى‌سازد، پايه‌هاى اين خلافت مستحكمتر مى‌شود (و از اينجا رابطه ميان اين دو بخش از آيه روشن مى‌گردد).

و نيز ممكن است اشاره به اين باشد كه خدا ناموس حيات را چنين قرار داده كه دائما اقوامى مى‌آيند و جانشين اقوام ديگر مى‌شوند كه اگر اين تناوب نبود تكاملى صورت نمى‌گرفت‌ [٢]

" و كسى كه بادها را به عنوان بشارت دهندگان پيش از نزول رحمتش مى‌فرستد" (وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ‌).

بادهايى كه بيانگر نزول بارانند و همانند پيك مخصوص بشارت، پيشاپيش‌

[١]" ما" در" قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ‌" ظاهرا زائده است و مى‌دانيم فائده حروف زائده در بسيارى از موارد تاكيد است. و" قليلا" صفت است براى مصدر محذوفى و در تقدير چنين بوده" تتذكرون تذكرا قليلا".

[٢] بنا بر اين" خُلَفاءَ الْأَرْضِ‌" به معنى" خلفاء فى الارض" است.