تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧ - تفسير مقايسهاى از بهشت و دوزخ

معمولا در حالى است كه انسان بسيار خشمگين مى‌گردد.

مجموع اين حالات نشان مى‌دهد كه آتش سوزان دوزخ همچون حيوان درنده گرسنه‌اى كه در انتظار طعمه خويش است انتظار اين گروه را مى‌كشد (پناه بر خدا).

*** اين وضع دوزخ است به هنگامى كه آنها را از دور مى‌بيند، اما وضع آنها را در آتش دوزخ چنين توصيف مى‌كند:" هنگامى كه در مكان تنگ و محدودى از آتش در حالى كه در غل و زنجيرند افكنده شوند فرياد واويلاشان بلند مى‌شود" (وَ إِذا أُلْقُوا مِنْها مَكاناً ضَيِّقاً مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنالِكَ ثُبُوراً) [١] اين به خاطر كوچك بودن دوزخ نيست چرا كه طبق آيه ٣٠ سوره ق" هر چه در قيامت به جهنم مى‌گوئيم آيا پر شده‌اى؟ باز طلب بيشتر مى‌كند" (يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ).

بنا بر اين مكان وسيعى است اما آنها را در اين مكان وسيع آن چنان محدود مى‌كنند كه طبق بعضى از روايات وارد شدنشان در دوزخ همچون وارد شدن ميخ در ديوار است! [٢] ضمنا واژه" ثبور" در اصل به معنى" هلاك و فساد" است، و به هنگامى كه انسان در برابر چيز وحشتناك و مهلكى قرار مى‌گيرد گاهى فرياد" وا ثبورا"! بلند مى‌كند كه مفهومش" اى مرگ بر من است".

***

---

[١]" مقرنين" از ماده" قرن" به معنى نزديكى و اجتماع دو يا چند چيز با هم است و به طنابى كه اشياء را با آن مى‌بندند قرن مى‌گويند و نيز به كسى كه با غل و زنجير دست و پايش را به هم مى‌بندد- به همين مناسبت- مقرن مى‌گويند (براى توضيح بيشتر در باره اين لغت به جلد دهم صفحه ٣٨٦ ذيل آيه ٤٩ سوره ابراهيم مراجعه كنيد.

[٢] مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث.