وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ٨٠ - قبح فعلی و فاعلی

استعاذه‌ِی بالله و مصونِیت از شِیطان

و بحث آخر درباره‌ِی اِین مطلب است که چگونه مِی‌توانِیم و باِید چگونه باشِیم تا از شرّ شِیطان در امان باشِیم و در حقِیقت معناِی استعاذه‌ِی بالله و «اعوذ بالله من الشِّیطان الرّجِیم» چِیست؟ که عرض شد ِیکِی از راه‌هاِی استعاذه و مصونِیت از فرِیب شِیطان علم و اطلاع و بصِیرت کافِی نسبت به جنبه‌هاِی خوب و بد اعمال است. و باِید گفت خطاها و اشتباهاتِی که از انسان در مقام عمل سر مِی‌زند ِیک قسم آن بدِین علت است که انسان علم و اطلاعش از خوبِی و بدِی کارها و مصالح و مفاسد آن‌ها کم است مثلاً در ابتداِی بچه‌گِی انسان از باب اِین که هنوز قوّه تمِیز و رشد فکرِی پِیدا نکرده است فکرش نمِی‌رسد ِیک کارهاِیِی را که انجام مِی‌دهد از نظر اسلام و بزرگان دِین درست نِیست در صورتِی که اگر شخص بزرگِی که بچه نِیست همِین کار را بکند قبِیح و ناپسند به حساب مِی‌آِید ولِی اِین عمل از بچه به اعتبار اِین که فکرش نمِی‌رسد فلان کار زشت است، مورد مذمت قرار نمِی‌گِیرد و وقتِی مثلاً شئون لباس پوشِیدن را حفظ نکرد از او خورده نمِی‌گِیرند و به اصطلاح کارش قبح فاعلِی ندارد هر چند نفس فعل ناپسند است و قبح فعلِی دارد.

قبح فعلِی و فاعلِی

مثالِی مِی‌زنِیم براِی روشن شدن فرق بِین قبح فاعلِی و فعلِی. مِی‌گوِیند شخصِی با رفِیقش به مسافرت مِی‌رفتند هر کدام ِیک انبان آرد داشتند. سر ِیک چشمه‌اِی پِیاده شدند براِی استراحت. ِیکِی از رفِیق‌ها خوابِید و دِیگرِی بِیدار بود، به فکرش افتاد از آردهاِی رفِیقش بدزدد و برِیزد روِی ‌آردهاِی خودش ولِی اشتباه کرد و از آردهاِی خودش مِی‌دزدِید مِی‌رِیخت روِی آردهاِی رفِیقش. حالا اِین کار از نظر اصل فعل حسن فعلِی دارد و ذاتاً کار خوبِی است که انسان از آرد خودش روِی آرد رفِیقش برِیزد و کمک به اوست و لِیکن از نظر فاعلِی چون به قصد