وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠٦ - تناسب خوابها با اخلاق و روحیات

هستند هنرشان در اِین است که بفهمند اِین صورت مرئِی در خواب با چه حقِیقتِی تناسب دارد. تعبِیرکننده‌ِی خواب اوّل از اخلاق و روحِیّات شخص مِی‌پرسد تا ببِیند با چه چِیزهاِیِی انس دارد و به چه چِیزهاِیِی عقِیده ‌مند است و براساس آن‌ها خوابش را تعبِیر مِی‌کند.

در فلسفه رؤِیت و مشاهده را علم حضورِی نامند و در اثر صفاِی نفس علومِی از غِیر راه فکر و نظر، از راه مشاهده براِی انسان نصِیب مِی‌شود که مسئله وحِی از همِین قبِیل است و قبلاً عرض شد هر علم و ادراکِی ابتدائاً از راه برخورد اولِی با معلوم خارجِی حاصل مِی‌شود و کسِی که چِیزِی مثلاً صحنه اِین کلاس و وضعِیت آن را ندِیده است و صورتِی را در خِیالش تصور مِی‌کند و اتفاقاً مطابق اِین کلاس درمِی‌آِید اِین را اصطلاحاً علم نمِی‌گوِیند چون در علم لازم است از طرِیق حس با معلوم خارجِی رابطه برقرار کنِیم و در اثر آن رابطه‌ِی وجودِی در دستگاه ذهن صورتِی از آن شِیء حاصل شود.

علم بدون برخورد اوّلِی با معلوم خارجِی حاصل نمِی‌شود و تا حضور نباشد علم حصولِی به دست نمِی‌آِید. فلاسفه مِی‌گوِیند قوه خِیال علم حضورِی را تبدِیل مِی‌کند به علم حصولِی ِیعنِی از آن ِیا فتِی که قبلاً از راه ِیکِی از حواس ظاهرِی داشته‌اِیم صورت‌بردارِی مِی‌کند.

و کسِی که در قوه تخِیلش صورتِی را مِی‌تراشد بدون سابقه ادراک و توجه به چِیزِی اِین را علم نمِی‌گوِیند، آگاهِی و علم به اِین است که ما قبلاً به شِیء مورد علم برخورد کرده‌اِیم و در دستگاه ذهن ما از اِین برخورد قبلِی صورت‌گرِی شده است.