وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١١٠ - فکر چیست؟

مِی‌شوند بِین ما و عملمان. مثلاً ما چون متشرعِیم و به دِین اسلام اعتقاد دارِیم مِی‌گوِیِیم باِید نماز خواند، روزه گرفت، شراب نباِید خورد، دزدِی نباِید کرد. اِین باِیدها و نباِیدها علومِی هستند که واسطه قرار مِی‌گِیرند بِین ما و عمل ما وقتِی مِی‌دانِیم نماز واجب است مِی‌خوانِیم و وقتِی مِی‌دانِیم شراب حرام است نمِی‌خورِیم.

ِیک کسِی هم که معتقد به دِین دِیگرِی است و ِیا مرام و مسلک دِیگرِی دارد باِیدها و نباِیدهاِیش با ما فرق دارد که به ‌آن‌ها علوم عملِیه مِی‌گوِیند و به قوّه و نِیرو و استعدادِی که اِین امور را درک مِی‌کند مِی‌گوِیِیم عقل عملِی بنابراِین علم ِیا نظرِی است و ِیا عملِی و استعداد و نِیروِی درک اِین علوم ِیا نظرِی است و ِیا عملِی و ممکن است کسِی بگوِید در واقع دو قوّه و نِیروِی درک علوم، ِیک قوه است با دو شأن مختلف.

فکر چِیست؟

در انتخاب کار اول باِید فکر کرد و سپس به کار پرداخت. منطقِیون مِی‌گوِیند: «الفکر ترتِیب امور معلومه للتّادِی الِی امر مجهول»؛ فکر تنظِیم و ترتِیب دادن امور معلوم است براِی رسِیدن به امر مجهول.

فکر تنظِیم کردن مطلبِی است که مِی‌دانِیم، اِین دانستنِی‌ها را تنظِیم مِی‌کنِیم که با آن‌ها به ندانستنِی‌ها برسِیم مثل اِین مثال معروف که ابتدا نمِی‌دانِیم عالم حادث است ِیا قدِیم بعد به صورت فکر قِیاسِی مِی‌گوِیِیم العالم متغِیّر کل متغِیّر حادثٌ فالعالم حادث، اِین که مِی‌دانِیم عالم تغِیِیرپذِیر است و هر تغِیِیرپذِیرِی حادث است ِیعنِی مسبوق به عدم بوده پس از اِین دو دانستنِی که ترتِیب دادِیم به صورت صغرِی وکبرِی، نتِیجه مِی‌گِیرِیم که عالم حادث است نه قدِیم.

و ِیا اِین که عالم احتِیاج به علّتِی دارد که واجب‌الوجود باشد ابتدا براِی ما مجهول است از راه فکر به شکل قِیاس منطقِی مِی‌گوِیِیم: