وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٤٧ - شیخ اشراق و طریقه مجاهدت

)وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ([١]؛

«و ما به مادر موسِی الهام کردِیم که او را شِیر دهد. و هنگامِی که بر (جان) او ترسِیدِی وِی را در درِیا (نِیل) بِیفکن و نترس و غمگِین مباش که ما او را به تو باز مِی‌گردانِیم و او را از پِیامبران قرار مِی‌دهِیم».

شِیخ اشراق و طرِیقه مجاهدت

اِین‌طور درِیافت‌ها و الهامات مربوط به مقام نبوت نِیست. ِیک جور تلقِی دِیگر است و فکر و نظر هم در آن اعمال نمِی‌شود. عرفا بِیشتر روِی اِین معنِی تکِیه دارند که راه وصول به حقاِیق و علوم را صفاِی نفس و تزکِیه و تصفِیه مِی‌دانند و چندان به ادراکات عقلِی و استدلالِی اهمِیت نمِی‌دهند.

از قدِیم ِیک مشرب فلسفِی بوده است به نام مشرب اشراق که شِیخ اشراق سهروردِی[٢] و پِیروان او اِین نظر را داشته‌اند که مِی‌گوِیند: انسان داراِی دو قوّه است. ِیکِی قوه نظرِی که کمال آن معرفت حقاِیق عالم است، آن‌طورِی که هست به اندازه قدرت و وسعت فکرِی بشرِی و دِیگرِی قوّه عملِیّه که کمال آن قِیام به امور و انجام تکالِیف است آن طور که شاِیسته است.

[١]. قصص / ٨.

[٢]. شِیخ شهاب‌الدِین سهروردِی که از برجسته‌ترِین چهره‌هاِی حکمت الهِی است در سال ٥٤٩ هـ.ق در قرِیه سهرورد زنجان به دنِیا آمد، با فخر رازِی هم‌درس بود به رِیاضت و مجاهدت با نفس مشغول بود، غالب اِیام سال روزه بود. صراحت لهجه داشت و گاهِی به فاش شدن اسرار سِیر و سلوک و رموز عرفانِی منجر مِی‌شد تا سرانجام در اثر سعاِیت فقهاِی ظاهربِین اهل سنت، صلاح‌الدِین اِیوبِی دستور قتل وِی را صادر کرد و در ٣٦ ِیا ٣٨ سالگِی به شهادت رسِید.