وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨٣ - علم حضوری و مشاهدات قلبی

بنابراِین مِی‌توان گفت که دو آِیه‌ِی فوق رسماً «رؤِیت» را بِیان و تأِیِید مِی‌نماِید. رؤِیت ِیک سرِی از حقاِیق که رائِی (بِیننده) آن قوه جسمانِی نِیست و مرَئِیّ (دِیده شده) نِیز فوق جسم و جسمانِیت بوده است اِین‌جا مِی‌بِینِیم که قرآن کرِیم اثبات رؤِیت کرده است و از اِین طرِیق، آن «ِیافت وجودِی» و «علم حضورِی» را اثبات و تأِیِید کرده است.

علم حضورِی و مشاهدات قلبِی

همان طور که قبلاً ذکر آن گذشت، حضور قواِی داخلِی ما در نزد ما به صورتِی است که آن قوا، خودشان در پِیش ما حاضرند و اِین کاملاً معلوم و مورد مشاهده و شهود ماست به اِین اعتبار که اِین قوا را در داخله‌ِی خود مِی‌ِیابِیم. در حالِی که اِین نوع علم، صورت‌گِیرِی و تصوِیربردارِی از چِیزِی نِیست که در خارج باشد و ما صورت و تصوِیر آن را به ذهن سپرده باشِیم. بلکه اِین قوا خود حقِیقتشان پِیش ما حاضر است. اِین نوع رؤِیت شهودِی و باطنِی رؤِیتِی است به مراتب شدِیدتر از رؤِیت اشِیاء خارجِی که با قوه باصره و بِیناِیِی ما حاصل مِی‌شود.

توجه داشته باشِید که مقصود آن است که هر چِیزِی را که ما به علم حضورِی ِیافتِیم، از قواِی داخلِی خودمان است اما اِین علم به شکلِی است که در وجود خود ماست، نه ما از آن جدا و برکنارِیم و نه او از ما جدا و برکنار است. اِین نوع مشاهده، «مشاهده قلبِی» است و مشاهده قلبِی شدِیدترِین رؤِیت‌هاِی حسِی است. در اِین رابطه خدواند در قرآن مِی‌فرماِید:

)وَكَذَلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ([١]؛

[١]. انعام / ٧٥.