وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠٣ - تمثل جبرئیل به صورت دحیه کلبی

سوِی عالم غِیب و ماوراء طبِیعت دارد و در آن رتبه از هستِی موجودات مقِیّد به قِیود مادّه و تنگناهاِی آن نِیستند و نفس از عالم معنِی و غِیب درِیافت‌هاِیِی دارد که به شکل صورت‌گِیرِی نِیست.

تنزّل حقاِیق

حقاِیق عالم غِیب مقِید به جسم و جسمانِی نِیستند و وقتِی در قواِی ادراکِی قرار مِی‌گِیرند از مرتبه تعقل تنزل مِی ِیابند به مرحله حس مشترک و خِیال و به شکل صورت درمِی‌آِیند. حقاِیق در مرتبه عالِی نفس بِی‌قِید هستند ولِی در مرتبه تنزل ِیافته‌ِی آن محدود هستند مثلاً در مورد جبرئِیل که موجودِی است غِیرمادِی و مجرّد وقتِی پِیامبر فرمود من مِی‌خواهم تو را در صورت اصلِیّه‌ات ببِینم، حضرت جبرئِیل به صورت دحِیه‌ِی کلبِی براِی حضرت ظاهر شد.

تمثل جبرئِیل به صورت دحِیه کلبِی

مرحوم حکِیم سبزوارِی در حاشِیه منظومه حکمت مِی‌گوِید جبرئِیل به صورت دحِیه‌ِی کلبِی بر پِیامبر نازل شد و دحِیه‌ِی کلبِی زِیباترِین اهل زمانش بود و وقتِی بر پِیامبر متمثل شد در نهاِیت حسن و زِیباِیِی وجودِی بود که شرق و غرب عالم را پر کرد (ملأ الخافقِین)[١]

اهل معنِی مِی‌خواهند بگوِیند حقاِیقِی که با مرتبه عالِی نفس ادراک مِی‌شوند در مرتبه متوسط و مراتب نازله‌ِی نفس با صورت‌هاِی خاصِی ممکن است در عامل مثال تمثّل ِیابند و صورت‌هاِیِی را که انسان ادراک مِی‌کند بستگِی دارند با انس و الفت او نسبت به اشِیاء تا به چه چِیزهاِیِی انسان انس داشته باشد مثلاً مطابق رواِیات وارده حضرت عزرائِیل را همه کس هنگام مردن مِی‌بِیند منتهِی

[١]. منظومۀ حکمت، فرِیدۀ ثانِیة در اصول معجزات، ص٣٣١.