وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٨ - کلمات فلاسفه در بیان حواس ظاهری

رابطه خواب با افکار و روحِیات روزمرّه

انواع خواب‌ها و رؤِیاهاِی صادقانه به توسط قوّه‌ِی متخِیّله که همان مصوّره است حاصل مِی‌شود که گاهِی اسباب خارجِی و مشاهدات جسمانِی و افکار روزمرّه در آن تأثِیر دارد و ساخته‌هاِی متخِیله معمولاً در حس مشترک فراهم مِی‌آِیند.

و گاهِی خواب از مطالعه در امور غِیبِی و توجه به ماوراء طبِیعت پدِید مِی‌آِید. مردم دروغ‌گو کم‌تر خواب‌هاِی راست و زلال مِی‌بِینند چون روح و روانشان به نادرستِی خو گرفته است و آلوده شده است.

کلمات فلاسفه در بِیان حواس ظاهرِی

بوعلِی سِینا در شفا مِی‌گوِید:

«در برخِی از مردم قوّه متخِیله (مصوّره) گاهِی شدّت مِی‌ِیابد که گوِیا هِیچ حسِّی بر آن غالب نمِی‌شود و اِین‌گونه مردم چِیزهاِیِی را که دِیگران ممکن است در خواب ببِینند در بِیدارِی مِی‌بِینند و خبر از امور غِیبِی مِی‌دهند. خِیلِی اوقات در بِیدارِی براِی اِین افراد اتفاق مِی‌افتد که از محسوسات و مادِّیات بِی‌خبرند و حالتِی شبِیه به بِی‌هوشِی براِیشان حاصل مِی‌گردد و اِین اشخاص چه بسا حقاِیق را به همان‌طور که هستند مشاهده مِی‌کنند و ِیا به واسطه تخِیّل، مثال آن‌ها را درک مِی‌کنند.

بعضِی از مردم به واسطه شرف و قدرت نفس ناطقه و تواناِیِی نِیروِی متخِیّله و متذکّره‌ِی خوِیش به امور غِیبِی در بِیدارِی مِی‌رسند و محسوسات مانع و حاجب آنان نمِی‌شود».