وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٥٦ - اوهام و یقین

اوهام و ِیقِین

البته اِین احتمالِی است که بنده عرض کردم. مرحوم آِیت‌الله بروجردِی در درس مِی‌فرمود: «من وجه و احتمال مسئله را مطرح مِی‌کنم رد و ِیا تصدِیقش با آقاِیان». من هم خواستم بگوِیم علم و ِیقِین و معلومات و ادراکات باطنِی ممکن است در حالتِی با وجود بعضِی موانع وهمِی نقش به سزاِیِی نداشته باشد و وقتِی پرده اوهام کنار رفت و شراِیط عادِی بود ادراکات باطنِی نقش خود را اِیفا مِی‌کنند و مِی‌خواهم به نحو احتمال بگوِیم ِیقِین مراتب ندارد و قوِی و قوِی‌تر نمِی‌شود فقط چِیزِی که هست ِیقِین گاهِی درگِیر اوهام و پرده‌ها است و نقش خود را اِیفا نمِی‌کند.

ِیا قضِیه‌اِی پِیش ما مکشوف است ِیا غِیرمکشوف و نمِی‌شود گفت کمِی مکشوف است و ِیقِین به آن کامل نِیست بلکه ِیا ِیقِین هست ِیا نِیست. ِیقِین مراتب ندارد روشن و روشن‌تر معنِی ندارد.

مداخله قوّه‌ِی واهمه در محدوده حکم عقل

پس اِین اختلافاتِی که در حالات انسان دِیده مِی‌شود به جهت مداخله کردن قوّه وهم است آن وقت است که دانستنِی‌هاِی ما نقش خود را اِیفا نمِی‌کنند که قبلاً مثال زدم از مرده مِی‌ترسِیم و ِیا از رفتن به مکان تارِیک وحشت دارِیم با اِینکه ِیقِین دارِیم خطرِی در بِین نِیست و از نظر عقل هِیچ جاِی ترس و نگرانِی نِیست آن وقت با تکرار عمل مداخله قوه واهمه کنار مِی‌رود و اثرش کم‌رنگ مِی‌شود مثل غسّال‌ها که به هِیچ وقت از مرده نمِی‌ترسند و اگر توهمِی هم به ذهنش خطور کند که اِین مرده زنده شود و به من آسِیبِی برساند، جواب خودش را مِی‌دهد که از مرده کارِی ساخته نِیست.

از مباحث قبل نتِیجه مِی‌گِیرِیم تقوا و ِیاد خدا، هواهاِی نفسانِی را کنار مِی‌زند و سبب مِی‌شود قوّه واهمه که شعبه‌اِی از شِیطان در وجود انسان است، نقشِی نداشته باشد. آن‌ها که راه‌هاِی انحرافِی را طِی مِی‌کنند با اِین که حکم عقلِی