وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨٦ - شهود و علم حضوری

اِین دلِیل است که از راه فکر و نظر نِیست که در آن معلوم و مورد علم خارج از وجودمان باشد و به حبس آن را ِیافته باشِیم. و از حس صورتِی در قوه خِیال واقع شده باشد علم حضورِی از اِین راه‌ها حاصل نمِی‌شود بلکه اِین علم، ِیافتن نفس معلوم است در وجود خود ما، علم حضورِی نوعِی ِیافتن است که ِیابنده و ِیافته شده از هم فاصله وجودِی ندارند. نظِیر همان مثال علمِ ما به قواِی وجودِی داخلِی‌مان. چون اِین قوا از ما فاصله وجودِی ندارند و اِین طور نِیست که ما صورتِی از آن قوا گرفته باشِیم.

شهود و علم حضورِی

علم حضورِی نوعِی ارائه و رؤِیت است که اشدّ مراتب علم است. و از قضا در آِیاتِی از قرآن نِیز که احاطه علم خداوند را بر دستگاه هستِی بِیان مِی‌کند، صحبت از «شهود» است. از باب نمونه، علاوه بر آِیاتِی که قبلاً بِیان شد، خداوند در سوره ِیونس مِی‌فرماِید:

)وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَلا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الأرْضِ وَلا فِي السَّمَاءِ وَلا أَصْغَرَ مِنْ ذَلِكَ وَلا أَكْبَرَ إِلا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ([١].

خداوند در مقام بِیان سلطه و احاطه علم خود چنِین مِی‌فرماِید:

«در هِیچ حال و اندِیشه‌اِی نِیستِی و هِیچ قسمتِی از قرآن را تلاوت نمِی‌کنِی و شما هِیچ عملِی را انجام نمِی‌دهِید مگر اِین که ما ناظر بر شما هستِیم در آن هنگام که وارد آ‌ن کار مِی‌شوِید و هِیچ چِیز در زمِین حتِی مثقال و ذره‌اِی (کناِیه از کوچک‌ترِین چِیز) و

[١]. ِیونس / ٦١.