وسوسه های شیطانی و راه های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم - ایزدی، عباس - الصفحة ١٤٨ - شیخ اشراق و طریقه مجاهدت

و مِی‌گوِیند: دِین و فلسفه همواره در تکمِیل نفوس بشرِی براِی نِیل به سعادت دنِیا و آخرت و تکمِیل دو قوّه مذکور متفق مِی‌باشند.

و بالجمله معرفت مبدأ و معاد از دو راه حاصل مِی‌شود ِیکِی طرِیقه اهل نظر و استدلال است و دِیگرِی طرِیقه اهل رِیاضت و مجاهدت که اشراقِیون طرفدار طرِیقه دوم را معتقدند.

سهروردِی از واقعِیت اشِیا به نور تعبِیر مِی‌کند و مِی‌گوِید: «ذات نخستِین ِیعنِی نور مطلق (خداوند) پِیوسته نورافشانِی (اشراق) مِی‌کند و متجلِی مِی‌شود و همه چِیز از او به وجود مِی‌آِیند و با اشعه خود به آن‌ها حِیات مِی‌بخشد و همه چِیز در اِین جهان پرتوِی از نور ذات اوست و هر زِیباِیِی و کمالِی، موهبتِی از رحمت او است و رستگارِی عبارت مِی‌باشد از وصول کامل به اِین روشناِیِی»[١].

شِیخ شهِید سهروردِی معتقد است وقتِی صفحه دل جلا و صفا داده شد نور حق را درِیافت مِی‌کند و انوار الهِی بر آن تابش مِی‌کند لذا مکتب او را مکتب اشراق مِی‌نامند.

براِی روشن شدن طرِیقه اِیشان مثالِی مِی‌زنم:

مثنوِی مِی‌گوِید: نقاشان چِین و نقاشان هندکه خواستند مسابقه بدهند که کدام‌ِیک مهارتشان در نقاشِی بِیشتر است دو تا دِیوار مقابل هم که ِیکِی اِین طرف بود و دِیگر در طرف مقابل. قرار شد هر ِیک از دو دِیوار را نقاشان چِین و هند نقاشِی کنند و بعد کارشناسان بِیاِیند کارشناسِی کنند و تصدِیق کنند کدام‌ِیک نقاشِی ‌آن‌ها بهتر است آ‌ن وقت ِیک پرده‌اِی بِین دو دِیوار زدند و نقاشان شروع به نقاشِی کردند نقاشان چِین نقش‌هاِی مختلف و عجِیب و غرِیب را کشِیدند و نهاِیت مهارتشان را به کار گرفتند. اما نقاشان هندِی دِیوار مقابل را کاملاً صِیقل دادند و سفِید کردند و تا ممکن بود جلا دادند بدون اِین که روِی آن نقشِی ترسِیم کنند.

[١]. حکمتة الاشراق اثر شهاب‌الدِین سهروردِی.