درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٦٨ - حديث اول توحيد از اصول كافى
و خواهد بود و نسبت بساحت قدس ازل و قبل از ايجاد و بعد از ايجاد يكسانند و همه مسطورهاى از آثار و كمالات است كه عوالم امكانى را فرا گرفته و نظام شريف ربوبى را در مرتبه نظام ابدى امكانى ارائه ميدهد.
قوله عليه السلام: و اتقنها صنعه:
بيان آنست كه نظام عالم طبع را آنچنان متقن مقرر نموده با اينكه هر ذره و موجودى نظام مخصوص در آن فرمانروا است و در نتيجه همه نظامات بىشمار و بينهايت موجودات مرتبط و وابسته بيكديگر است و از مجموع نظامهاى بىنهايت و بىشمار موجودات نظام واحد صورت ميگيرد.
و هم چنين در باره هر نوع از موجودات نباتى و حيوانى نظام بخصوصى مقرر فرموده كه تغير آن هرگز انتظام نمىيافت مثلا در هر يك از انواع درختان و نباتات نظام خاصى از صورت و چگونگى هيئت آنها و رشد و ميوه و محصول مقرر نموده و هرگز قابل تخلف و تغيير نبوده و نخواهد بود.
و هم چنين نظامات كه در زندگى حيوانات وحشى و اهلى هر يك مقرر فرموده بهت آور است و هرگز خللى در نظام آنها رخ نداده است و در نتيجه همه نظامات موجودات از كرات بىشمار و موجودات مختلف و نباتات و حيوانات اهلى كه در زمين زندگى مىنمايند زمينه آسايش براى زندگى سلسله بشر مقرر فرموده كه محصول همه نظامات نظام زندگى بشر است و همه را مسخر فرموده كه در نتيجه وسايل آسايش و زندگى بشر را خواه ناخواه تأمين نمايند و اتقان صنع و نظام خلقت كه زياده بر تصور است همه بمنظور تأمين نظام بشر خواهد بود كه وسايل امتحان و آزمايش بشر باشد و او را در اثر حوادث گوارا و ناگوار بمورد سنجش قرار دهد و بالاخره بشر بتواند از رهگذر صحنه سرابى جهان خود را براى زندگى سعادتمندانه هميشگى آماده بنمايد و به پيشگاه ساحت كبريائى حضور يابد و بطور تبعى نيز گروهى بىشمار از وسايل