درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٧١ - حديث سوم از استطاعت و تفويض

قوله (ع): قال ثم قال ليس له من الاستطاعة قبل الفعل قليل و لا كثير و لكن مع الفعل و الترك كان مستطيعا:

قدرت و استطاعت روحى مانند تصور و تصميم و اراده و قدرت هر يك از اعضاء و جوارح و هم چنين قدرت استفاده از وسائل خارجى هر يك بطور قابليت و شأنيت است يعنى هر لحظه مى‌تواند از هر يك استفاده نمايد و مى‌تواند صرف نظر كند.

بديهى است قدرت و استطاعت وقتى بظهور ميرسد كه بكار افتد و اقدام بعملى نمايد مثلا هنگام ارتكاب عمل شنيع همه قوا و قدرت و استطاعت خود را بكار برده و بگناه صرف نموده و در صورت امتناع از اقدام بعمل شنيع با اينكه همه گونه وسائل فراهم باشد هم چنين از قدرت و استطاعت و حيات روحى و ايمان و خوف از عقوبت كبريائى را بكار برده و هم چنين از اعضاء و جوارح و قدرت و استطاعت خود از آنها در اطاعت پروردگار بكار برده و اين نيروها را اختصاص بعمل همزيستى و هم بسترى با همسر خود قرار داده است كه اين خود عمل پايه‌گذارى بقاء نسل و عبادى است.

بهر تقدير چه حال ارتكاب عمل قبيح و چه هنگام امتناع از مباشرت عمل زنا در هر يك قدرت و استطاعت خود را بكار برده در ارتكاب عمل قبيح و گناه بطورى از قدرت هوى و تمايلات و اعضاء خود استفاده نموده و بكار برده و در مورد امتناع از عمل گناه نيز طور ديگرى از قدرت و استطاعت خود چه از قدرت روحى و ايمان و خوف از عقوبت استفاده نموده است.

بديهى است استفاده از هر يك از دو قسم قدرت و استطاعت اختصاص بعمل و ارتكاب دارد و با امتناع از عمل كه همه وسايل فراهم باشد و در صورت عدم اقدام بعمل و با نبودن وسايل و عدم توجه قدرت و استطاعت مفهوم ندارد جز بطور