پرتو و عاريتى است محال است كه در شأنى از شئون وجود عاريتى خود شباهت بكمالى از كمالات كبريائى داشته باشد زيرا كمالات وجودى اثر قدرت و قوت وجود است با ضعف وجود و عاريتى بودن وجود هرگز مساوى و مانند معطى و فياض وجود نخواهد بود و بر اين اساس محال است مخلوق در شأنى شبيه با ساحت كبريائى خالق باشد.

و مفاد جمله‌

(و حد الاشياء كلها عند خلقه إبائه له من شبهة)

آنست كه صفت فعل و ايجاد كبريائى در باره هر موجودى اعلام بآنست كه آن موجود عاريتى است و آفريدگار جهان بآن بطور موقت و عاريت وجود ارزانى داشته و هر لحظه نيز فيض عاريتى را ادامه ميدهد.

و بديهى است كه خالق اقوى و نيرومندتر است بغير قياس از مخلوق خود زيرا نيرويى از خلق و آفرينش و پديد آوردن موجودى از كتم عدم زيادة تصور نميرود هم چنين ضعيف‌تر و خوارتر از مخلوق در پيشگاه خالق تصور نميرود.

و در نتيجه خلقت موجودات اعلام بقدرت بى‌نهايت و لا يزالى خالق متعال است بهمين قياس اعلام ساير صفات كمال وجودى است از علم و احاطه و حيات و خلق باينكه از هر لحاظ كمالات وجودى ساحت كبريائى را بطور واجب اثبات مى‌نمايد هم چنين ضعف و زبونى و ربط مخلوق را اثبات مى‌نمايد به لحاظ اينكه هر چه بهره‌اى از وجود دارد عاريتى و توأم با خوارى و زبونى است و لا محال فاقد كمالات وجودى خواهد بود جز آنچه بآن بطور عاريت موهبت شود.

و بعبارت ديگر نظام جهان بر اساس حركت و تحول و تأثير و تأثر و فعل و انفعال نهاده شده كه هر پديده‌اى از صفر شروع بحركت نموده و خواه ناخواه بحركت و سير خود ادامه داده و بكمال منظور و محدود خواهد رسيد و بدين وسيله نظام جهان ادامه مى‌يابد.

و نيز بطور عيان و طبق برهان هر وجود كه اصل و حقيقت جهان از ماهيت پديد