درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٧٦ - حديث ٧ از اصول كافى
قوله (ع) أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً لانه احاط بكل شىء وجودا:
احاطه وجودى بموجودات و قيوميت بآنها احاطه علمى و شهودى است زيرا وجود و علم فعلى و قدرت لا يزالى حقيقت واحده است و ساحت كبريائى علم باشياء و بموجودات دارد در اثر علم بذات خود نه بعلم ديگرى همه صفات كبريائى و حيثيات ساحت او راجع بنفس ذات است و همه موصوف بصفت ذات از وجود ذاتى و احديت و فردانيت و تقدم نسبت بهمه موجودات هستند.
هم چنان كه ذات كبريائى واجب از جميع جهات نيز واجب خواهد بود نقص و امكان در هيچ يك از شئون كبريائى او راه نخواهد داشت و هر يك از صفات او تحقق همه صفات كبريائى تحقق يافته و همين صفت ديگرى است.
ساحت كبريائى در ازل موصوف صفت ربوبيت و الهيت و عالميت بطور اطلاق بوده است.
و اين صفات مقتضى است كه با مربوب و مألوه و معلومات او نيز معيت داشته باشند و از نظر اينكه نميشود مخلوق زمانى با خالق ازلى معيت داشته باشد بلكه فقط مىشود معيت در اصل وجود داشته باشند نه در زمان زيرا ساحت كبريائى ازلى است و بعدم ذاتى داشته و وجود مخلوق زمانى و حادث است فقط بلحاظ اصل وجود در دهر كافى باشد براى معيت و نسبت تضايف ميان آنها و در معيت وجودى رعايت تقدم و تأخر نميشود و هم از لحاظ تدريجى بودن زمان در ظرف در همه يكسان خواهد بود بر اين اساس شرط تضايف حاصل است و در همه صفات ساحت كبريائى نسبت تضايف بلحاظ دهر ميان موجودات و فيوضات الهى حاصل است زيرا همه صفات ساحت كبريائى ازلى است و همه مخلوقات و آثار صفات كه بصورت خلق و آفرينش و افاضه ظهور مىنمايد همه زمانى و تدريجى خواهد بود و معيت فقط بلحاظ وجود در دهر است بر اين اساس صادق است گفته شود (رب