است، مخرج كسر- چهل، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه پدرى‌ها و يك گروه مادرى‌ها است‌[١]- در اصل فريضه- شش- ضرب و دويست و چهل حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- دويست و چهل- به مادرى‌ها سُدس- چهل سهم- فرضاً مى‌رسد و بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد؛ و دويست سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و به هر گروه يكصد سهم داده مى‌شود و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى در گروه اوّل به هر پسر چهل سهم و به يك دختر بيست سهم و در گروه دوّم به پسر پنجاه سهم و به هر دختر بيست و پنج سهم داده مى‌شود.

٦٩٢- افراد مذكور با زوج، فرض زوج نصف و مخرجش دو است و نصيب مادرى‌ها فرض پدرشان است و فرض پدرشان سُدس و مخرجش شش مى‌باشد؛ و چون دو مخرج- دو و شش- متداخلند، اكتفاء به أكثر- شش- مى‌شود و شش اصل فريضه است، كه به زوج نصف- سه سهم- فرضاً مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها سُدس- يك سهم- فرضاً مى‌رسد؛ و دو سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون يك بر مادرى‌ها و دو بر پدرى‌ها منكسر است، مخرج كسر- چهل، كه به بيان مذكور در پاورقى فقره قبل، حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه پدرى‌ها و يك گروه مادرى‌ها است- در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و دويست و چهل حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- دويست و چهل- به زوج نصف- يكصد و بيست سهم- فرضاً مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها سُدس- چهل سهم- فرضاً مى‌رسد و بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد؛ و هشتاد سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و به هر گروه چهل سهم داده مى‌شود و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى در گروه اوّل به هر شانزده سهم و به يك دختر هشت سهم و در گروه دوّم به پسر بيست سهم و به هر دختر ده سهم داده مى‌شود.

[١] - زيرا عدد رؤوس پدرى‌ها چهل است- و حاصل از ضرب عدد رؤوس گروه اوّل پدرى‌ها( يعنى پنج) در عدد رؤوس گروه دوّم پدرى‌ها( يعنى چهار) و ضرب حاصل بدست آمده در عدد گروه پدرى‌ها( يعنى دو) مى‌باشد- و عدد رؤوس مادرى‌ها چهار است، و بين اين دو مخرج- چهل و چهار- تداخُل است، پس اكتفاء به أكثر- يعنى چهل- مى‌شود.