- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه رُبع- سه سهم- به زوجه مى‌رسد؛ و ثُلثان- هشت سهم- فرضاً به أولاد خواهران پدرى مى‌رسد؛ و چون هشت بر أولاد خواهران پدرى منكسر است، مخرج كسر آنها- چهل و دو، كه به بيان پاورقى فقره (٥٨٥) حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و پانصد و چهار حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- پانصد و چهار- به زوجه رُبع- يكصد و بيست و شش سهم- مى‌رسد؛ و به أولاد خواهران پدرى ثُلثان- سيصد و سى و شش سهم- فرضاً مى‌رسد و به هر گروه از آنها يكصد و شصت و هشت سهم داده مى‌شود، ولى در گروه اوّل أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌شود- به هر پسر چهل و هشت سهم و به هر دختر بيست و چهار سهم مى‌رسد- و در گروه دوّم بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد؛ و چهل و دو سهم باقى هم به أولاد خواهران پدرى ردّ مى‌شود و به هر گروه از آنها بيست و يك سهم داده مى‌شود، ولى در گروه اوّل أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌شود- يعنى به هر پسر شش سهم و به هر دختر سه سهم داده مى‌شود- و در گروه دوّم بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد.

سه پسر و دو دختر از خواهر پدرى با يك پسر و يك دختر از خواهر مادرى:

٥٨٨- نصيب آنها فرض مادرانشان است به اين صورت كه فرض خواهر پدرى نصف و مخرجش دو است و فرض خواهر مادرى سُدس و مخرجش شش مى‌باشد، و چون دو مخرج- دو و شش- تداخُل دارند، اكتفاء به أكثر- شش- مى‌شود و شش اصل فريضه است، كه سُدس آن- يك- به أولاد خواهر مادرى مى‌رسد؛ و نصف آن- سه سهم- فرضاً و باقى- دو سهم- ردّاً به أولاد خواهر پدرى مى‌رسد؛ و چون يك بر مادرى‌ها و سه بر پدرى‌ها منكسر است، مخرج كسر- شانزده، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[١]- در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و نود و شش‌

[١] - زيرا عدد رؤوس گروه اوّل هشت و عدد رؤوس گروه دوّم دو است، و چون دو مخرج- هشت و دو- تداخل دارند، اكتفاء به أكثر- هشت- مى‌گردد و هشت در عدد گروه‌ها- دو- ضرب مى‌شود و شانزده حاصل مى‌گردد.