٥٦٠- افرد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و نصيب آنها فرض مادرانشان است، به اين صورت كه نصيب پدرى‌ها ثُلثان و مخرجش سه و نصيب مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه است؛ و چون مخرج دو فرض ثُلثان و ثُلث- سه و سه- مُتماثلند، اكتفاء به يكى از آنها مى‌شود و بين سه سهم باقى و چهار- فرض زوجه- تبايُن است، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد، كه رُبع آن- سه سهم- به زوجه و ثُلث آن- چهار سهم- به مادرى‌ها و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون پنج بر پدرى‌ها منكسر است، و مخرج كسر پدرى‌ها- هشت، عدد رؤوس آنان- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و نود و شش حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- نود و شش- رُبع- بيست و چهار سهم- به زوجه مى‌رسد؛ و ثُلث- سى و دو سهم- به مادرى‌ها مى‌رسد و به هر گروه از آنها شانزده سهم داده مى‌شود و بالسّويّة بينشان تقسيم مى‌گردد؛ و چهل سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و به هر گروه از آنها بيست سهم داده مى‌شود و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى در هر گروه از آنها به پسر ده سهم و به هر دختر پنج سهم داده مى‌شود.

يك پسر و سه دختر از يك خواهر پدرى با دو پسر از خواهر پدرى ديگر:

٥٦١- نصيب آنها فرض مادرانشان است و فرض مادرانشان ثُلثان و مخرجش سه است و سه اصل فريضه مى‌باشد، كه ثُلثان- دو سهم- فرضاً به آنها مى‌رسد؛ و چون دو بر آنها منكسر است، مخرج كسر- بيست، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[١]- در اصل فريضه- سه- ضرب مى‌شود و شصت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- شصت- ثُلثان- چهل سهم- فرضاً به آنها مى‌رسد و به هر گروه بيست سهم مى‌رسد و در گروه اوّل أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به يك پسر هشت سهم و به هر دختر چهار سهم داده مى‌شود، و در گروه دوّم بالسّويّة بيسنشان تقسيم مى‌شود؛

[١] - زيرا عدد رؤوس گروه اوّل پنج و عدد رؤوس گروه دوّم دو است، و چون دو مخرج- پنج و دو- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و ده حاصل مى‌گردد و حاصل بدست آمده- يعنى ده- در عدد گروه‌ها- دو- ضرب مى‌گردد و بيست حاصل مى‌شود.