دو گروه است- در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و دويست و چهل حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- دويست و چهل- به زوج نصف- يكصد و بيست سهم- مى‌رسد؛ و يكصد و بيست سهم باقى به أولاد خواهران پدرى مى‌رسد و به هر گروه شصت سهم داده مى‌شود و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى در گروه اوّل به يك پسر سى سهم و به هر دختر پانزده سهم داده مى‌شود، و در گروه دوّم به هر پسر بيست و چهار سهم و به يك دختر دوازده سهم داده مى‌شود.

٥٥٤- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و نصيب آنها نصيب مادرانشان است و فرض مادرانشان ثُلثان و مخرجش سه مى‌باشد؛ و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- مى‌رسد؛ و به أولاد خواهران پدرى ثُلثان- هشت سهم- فرضاً مى‌رسد؛ و چون هشت منكسر بر آنان است، مخرج كسر- چهل، كه به بيان پاورقى فقره (٥٥٢) حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و چهارصد و هشتاد حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- چهارصد و هشتاد- به زوجه رُبع- يكصد و بيست سهم- مى‌رسد؛ و به أولاد خواهران پدرى ثُلثان- سيصد و بيست سهم- فرضاً مى‌رسد و به هر گروه يكصد و شصت سهم مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى در گروه اوّل به يك پسر هشتاد سهم و به هر دختر چهل سهم داده مى‌شود، و در گروه دوّم به هر پسر شصت و چهار سهم و به يك دختر سى و دو سهم داده مى‌شود؛ و چهل سهم باقى هم به أولاد خواهران پدرى ردّ مى‌شود و به هر گروه بيست سهم داده مى‌شود و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى در گروه اوّل به يك پسر ده سهم و به هر دختر پنج سهم داده مى‌شود، و در گروه دوّم به هر پسر هشت سهم و به يك دختر چهار سهم داده مى‌شود.

يك پسر و دو دختر از خواهر پدرى با دو پسر و يك دختر از خواهر مادرى:

٥٥٥- نصيب آنها فرض مادرانشان است و فرض خواهر پدرى نصف و مخرجش دو است و فرض خواهر مادرى سُدس و مخرجش شش مى‌باشد، و چون دو مخرج- دو و شش- تداخُل دارند، اكتفاء به أكثر- شش- مى‌شود و شش اصل فريضه است، كه‌