إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است‌[١]- در اصل فريضه- سه- ضرب مى‌شود و پانزده حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- پانزده- به مادرى‌ها ثُلث- پنج سهم- مى‌رسد و به هركدام يك سهم داده مى‌شود؛ و ده سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به دو برادر پدرى هركدام چهار سهم و به يك خواهر پدرى دو سهم داده مى‌شود.

٤٩٢- افراد مذكور با زوج، فرض زوج نصف و مخرجش دو است و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد؛ و چون دو مخرج- دو و سه- متباينند، يكى از آنها در ديگرى ضرب مى‌شود و شش حاصل مى‌گردد، و شش اصل فريضه است، كه به زوج نصف- سه سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- دو سهم- مى‌رسد؛ و يك سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون دو سهم مادرى‌ها و يك سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، مخرج كسر- پنج، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و سى حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- سى- به زوج نصف- پانزده سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- ده سهم- مى‌رسد و به هركدام دو سهم داده مى‌شود؛ و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به دو برادر پدرى هركدام دو سهم و به يك خواهر پدرى يك سهم داده مى‌شود.

٤٩٣- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد، و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- چهار سهم- مى‌رسد؛ و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون چهار سهم مادرى‌ها منكسر بر آنان است،- پنج، كه عدد رؤوس مادرى‌ها است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و شصت حاصل مى‌گردد، و از اين فريضه- شصت- به زوجه رُبع- پانزده سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها

[١] - زيرا عدد رؤوس مادرى‌ها پنج است و عدد رؤوس پدرى‌ها نيز پنج است؛ و چون دو مخرج- پنج و پنج- مُتماثِل هستند، اكتفاء به يكى از آنها مى‌شود.