يافت‌[١]، و از اين فريضه- يكصد و چهل و چهار- به زوج نصف- هفتاد و دو سهم- و به مادرى‌ها ثُلث- چهل و هشت سهم- و به هركدام هشت سهم مى‌رسد؛ و بيست و چهار سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد و أثلاثاً بينشان تقسيم مى‌گردد، يعنى به سه برادر پدرى هركدام شش سهم و به يك خواهر و جدّه پدرى هركدام سه سهم مى‌رسد.

٤٨٧- افراد مذكور با زوجه، فرض زوجه رُبع و مخرجش چهار است و فرض مادرى‌ها ثُلث و مخرجش سه مى‌باشد، و چون دو مخرج- چهار و سه- متباينند، يكى در ديگرى ضرب مى‌شود و دوازده حاصل مى‌گردد و دوازده اصل فريضه است، كه به زوجه رُبع- سه سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- چهار سهم- مى‌رسد؛ و پنج سهم باقى به پدرى‌ها مى‌رسد؛ و چون چهار سهم مادرى‌ها و پنج سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، مخرج كسر- بيست و چهار، كه حاصل از إعمال تناسب بين عدد رؤوس دو گروه است- در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و دويست و هشتاد و هشت حاصل مى‌گردد[٢]، و از اين فريضه- دويست و هشتاد و هشت- به زوجه رُبع- هفتاد و دو سهم- مى‌رسد؛ و به مادرى‌ها ثُلث- نود و شش سهم- مى‌رسد و به هركدام شانزده‌

[١] - بدست آوردن اين فريضه بر طبق قاعده ردّ چنين است: چون دو سهم مادرى‌ها و يك سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان است، و بين سهام مادرى‌ها از اصل فريضه- دو- و عدد رؤوس آنها- شش- توافق به معناى أعمّ مى‌باشد، پس عدد رؤوس آنها- شش- به جزء وِفق- يعنى سه، كه تعداد مراتب فانى شدن شش توسّط دو مى‌باشد- ردّ مى‌شود و بعد از ردّ عدد رؤوسشان سه مى‌گردد و بين اين سه- كه عدد رؤوس مادرى‌ها بعد از ردّ است- و عدد رؤوس پدرى‌ها- هشت- تبايُن مى‌شود، پس يكى در ديگرى ضرب مى‌شود، و بيست و چهار حاصل مى‌گردد و اين بيست و چهار در اصل فريضه- شش- ضرب مى‌شود و يكصد و چهل و چهار حاصل مى‌گردد.

[٢] - بدست آوردن اين فريضه بر طبق قاعده ردّ: چون چهار سهم مادرى‌ها و پنج سهم پدرى‌ها منكسر بر آنان

است، و بين سهام مادرى‌ها از اصل فريضه- چهار- و عدد رؤوس آنها- شش- توافق به معناى أخصّ مى‌باشد، پس عدد رؤوس آنها- شش- به جزء وِفق- يعنى نصف- ردّ مى‌شود و بعد از ردّ عدد رؤوسشان سه مى‌گردد و بين اين سه- كه عدد رؤوس مادرى‌ها بعد از ردّ است- و عدد رؤوس پدرى‌ها- هشت- تبايُن مى‌شود، پس يكى از آنها در ديگرى ضرب مى‌شود، و بيست و چهار حاصل مى‌گردد و اين بيست‌و چهار در اصل فريضه- دوازده- ضرب مى‌شود و دويست و هشتاد و هشت حاصل مى‌گردد.