فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٠٦ - ب - فريضه بر بيش از يك فرقه منكسر باشد
به جزء وِفق ردّ نمود؛ و اگر بين رؤوس و سهامشان اصلًا توافق نيست، بايد به حال خود گذاشت؛ و اگر بين رؤوس و سهام بعضى از فرق توافق باشد و بين رؤوس و سهام بعضى از آنها توافق نباشد، آن بعضى كه بين رؤوس و سهامشان توافق است، رؤوس آنها را به جزء وِفق بايد ردّ نمود و آنچه بين ايشان توافق نباشد به حال خود بايد گذاشت، آنگاه بايد بين عدد رؤوس جميع فِرَق نظر نمود، پس اگر بين آنها تماثُل باشد، بايد يكى از آنها را در اصل فريضه ضرب نمود؛ و اگر تداخُل باشد، بايد اكتفاء به أكثر نموده و آن را در اصل فريضه ضرب كنيم؛ و اگر توافق باشد، جزء وِفق فرقه را در عدد رؤوس فرقه ديگر ضرب نمود و حاصل را در وفق فرقه سوم و همچنين هرچند فرقه كه باشد و حاصل را بايد در اصل فريضه ضرب نمود؛ و اگر تباين باشد، بايد عدد رؤوس هر فرقه را در عدد رؤوس فرقه ديگر ضرب نمود و حاصل را در عدد فرقه ثالث و همچنين هر چند فرقه كه باشند و حاصل را در اصل فريضه ضرب نمود[١] و بعد از دقّت در آنچه ذكر شد، معلوم مىشود مسائلى كه بر انكسار سهام بر ورثه دائر است بيست و چهار صورت مىباشد كه بطور خلاصه عبارتند از:
يا بين اعداد رؤوس تمام فِرَق منكسرٌعليه توافق است يا بين بعضى از آنها توافق است يا بينشان اصلًا توافق نيست، و در هر سه تقدير بعد از ردّ اعداد رؤوس به جزء وِفق در اول و ردّ بعضى به جزء وِفق در دوم و إبقاء به حال خود در سوم، يا متماثلند مىشوند يا متداخلند مىشوند يا متوافقند يا متباينند، مضروب سه در چهار دوازده مىشود، در اين دوازده فرض يا انكسار مستغرق جميع فِرَق است يا انكسار مخصوص بعضى فرق مىباشد.
صُوَر دوازدهگانه انكسار مستغرق:
٣٠- صور دوازدهگانه انكسار مستغرق جميع فِرَق، بطور إجمال در ضمن سه حالت زير بيان مىشوند:
اوّل: بين سهام فِرَق و عدد رؤوس آنها بعد از اخذ اصل فريضه و تقسيمش بر فرق
[١] - در تمام فروض مذكوره، حاصل ضرب مرتفع در اصل فريضه، فريضه- مخرج مشترك- مىباشد.