تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٨٨ - سوره النحل(١٦) آيات ٣٠ تا ٣٩
مگر آن را كه بيابند بديشان فرشتگان بقبض ارواح أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ يا بيايد فرمان پروردگار تو بعذاب استيصال ايشان تا قيامت برايشان آيد كَذلِكَ مانند شرك و تكذيب ايشان فَعَلَ الَّذِينَ كردند آنان كه بودند مِنْ قَبْلِهِمْ پيش از ايشان و بدين سبب رسيده بايشان آنچه رسيد وَ ما ظَلَمَهُمُ اللَّهُ و ستم نكرده خدا بر ايشان بنزول عذاب استيصال و عذاب آخرة برايشان وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ و ليكن ايشان يَظْلِمُونَ ظلم و ستم كردند بر نفسهاى خود بكفر و معاصى خود كه مؤدى بعذاب شده فَأَصابَهُمْ پس رسيد ايشان را بحكم عدل سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا جزاى آن بديها كه كردند وَ حاقَ بِهِمْ و فرود آمد بديشان يعنى فرو گرفت ايشان را ما كانُوا بِهِ جزاى آنچه بودند كه بآن يَسْتَهْزِؤُنَ استهزاى ميكردند يعنى عذاب موعود كلام بر حذف مضاف است يا تسميه جزا باسم سيئات و حيق مستعمل نيست مگر در شر بخلاف احاطه كه در خير و شر مستعمل است وَ قالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا و گفتند آنان كه شرك آوردند لَوْ شاءَ اللَّهُ اگر خواستى خدا ما عَبَدْنا مِنْ دُونِهِ نمىپرستيديم بجز از خدا مِنْ شَيْءٍ هيچ چيز نَحْنُ وَ لا آباؤُنا نه ما و نه پدران ما وَ لا حَرَّمْنا و حرام نميكرديم مِنْ دُونِهِ بىحكم خدا مِنْ شَيْءٍ هيچ چيز را از بحيره و سائبه و غير آن كفار اين گفتار را بر وجه استهزاى ميگفتند بخلوص عقيده و صفاى طويه و يا بجهت منع بعث و تكليف تمسك نمودند بآنكه آنچه مشيت حقتعالى باو تعلق ميگيرد بفعل ميآيد و اگر نه ممتنع است كه واقع شود پس فايده بعثت و تكليف چه باشد و يا بجهة انكار قبح شرك و تحريم بحاير و مانند آن ميگفتند كه اگر آن مستقبح ميبود حقتعالى نميگذاشت كه آن از ما صادر شود بلكه خلاف آن از ما وقوع مييافت حقتعالى تنبيه بر فساد شبهه ايشان كرده فرمود كه كَذلِكَ مانند كردار اهل مكه فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كردند آنان كه پيش از ايشان بودند از شرك و تكذيب رسل و تحريم حلال و تحليل حرام فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ پس آيا هست بر فرستادگان يعنى نيست بر ايشان إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ مگر رسانيدنى پيدا و آشكار را يا تبليغى كه پيدا كننده حق بود يعنى حقتعالى بجهة اعلام كراهة از كفر و معاصى ايشان پيغمبران خود را فرستاده ايشان را گفتند كه حقتعالى منكر اين فعل قبيح شما است و بريست از افعال شما و شما بقصد و اراده خود اختيار اين امر شنيع كردهايد نه آنكه مشيت