روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٣٨ - همنشينان
داشته مىشود، يا آيات الهى مورد پذيرش و تكريم قرار مىگيرند، مجلسى نيكو، و ارتباط و همنشينى با افراد حاضر در آن، مطلوب مىشود. در روايات اهل بيت (عليهم السلام) از اين مجالس با نامهايى مانند مجالس ذكر و باغهاى بهشت ياد شده و به شركت در آنها تشويق شده است؛ مجالسى كه در آنها از علم سخن به ميان مىآيد يا فضايل و معارف اهل بيت (عليهم السلام) و مصائب و حق و مظلوميت آنان ذكر مىشود. اين مجالس به دليل ذكر خدا در آنها يا تعليم و آموزش يا تذكر مسائل دينى ديگر، محترم شمرده شده و معاشرت با شركتكنندگان در آنها و برقرارى پيوند اجتماعى از طريق آنها، مطلوب معصومان (عليهم السلام) از پيامبر اكرم (ص) تا اهل بيت او (عليهم السلام) بوده است. امام رضا (ع) مجلسى را كه در آن امرشان احيا شود، موجب حيات دل شركتكنندگانش در روز مرگ دلها دانسته است. دراينباره يك حديث از ميان انبوه احاديثِ ناظر به اين ارتباط اجتماعى مىآوريم و به دليل قرآنى بودن بحث، به بقيه احاديث در باب مجالست در كتاب دانشنامه قرآن و حديث، ارجاع مىدهيم. نخستين حديث، از پيامبر خدا (ص) است كه مىفرمايد:
«المجالس ثلاثة: غانم وسالم وشاحب، فأما الغانم فالذي يذكر الله تعالى فيه، وأما السالم فالساكت، وأما الشاحب فالذي يخوض في الباطل؛[١]
مجلسها سه گونه است: سودمند، سالم، و پژمرده. مجلس سودمند، مجلسى است كه در آن ذكر خدا شود؛ محفل سالم، محفل خاموش است؛ و محفل پژمرده آن است كه در آن به باطل پرداخته شود».
[١]. ميزان الحكمة، ح ٢٣٨٨. نيز، ر. ك: همان، ج ٢، ص ٧٤٥، تشويق به حضور در مجالس ذكر( عنوان ٥٢١).