روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٨ - قرآن و روابط اجتماعى

روابط فرهنگى، اقتصادى و آموزشى را به پيوندهاى اجتماعى گره نزنيم و روابط همسران را با يكديگر و با فرزندان، جدا از رابطه‌هاى اجتماعى به شمار آوريم. همه اين‌ها در ظرف اجتماع و روابط ارادى و اختيارى انسان‌ها با يكديگر پديد مى‌آيند و همه آن‌ها در قالب روابط و كردارهاى متقابل اجتماعى شكل گرفته، از باورها و گرايش‌ها برخاسته است؛ نكته‌اى كه جان‌مايه و مفهوم ارتباط اجتماعى است.

قرآن و روابط اجتماعى‌

دين مبين اسلام، و قرآن به مثابه شالوده آن، به اجتماع و روابط اجتماعى، با نگاهى فراگير و دقيق نگريسته است. قرآن براى اجتماع، حيات و زندگى و هلاكت و نابودى قائل است و بقا و تلاش امت‌ها را براساس قوانينى ثابت و بى‌تغيير و در موعد مقرر و اجل تعيين‌شده مى‌داند. قرآن، اولين و اصلى‌ترين سند دين اسلام مى‌فرمايد: وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ‌[١] «هر امّتى را اجلى است و چون اجلشان دررسد، نه ساعتى از آن تأخير مى‌كنند و نه پيشى مى‌گيرند»؛ و نيز وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ\* ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ‌[٢] «هيچ قريه‌اى را هلاك نكرديم مگر آنكه اجل معيّنى داشتند. هيچ امّتى از اجل خويش نه پيش مى‌افتد و نه پس مى‌ماند».

قرآن به‌گونه‌اى عمومى و كلى، تحقق بسيارى از فرمان‌ها و آموزه‌هاى خود را به شكل اجتماعى خواسته است. سفارش به صبر اجتماعى در كنار صبر فردى و نيز مرابطه همگانى در آيه آخر سوره آل عمران:

[١]. اعراف: ٣٤.

[٢]. حِجر: ٤، ٥.