روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٤٦ - اهميت زبان و سخن

صداى مختلف بدانيم، پرهيزمان مى‌دهد و آن را نه فعاليت ساده زبانى، بلكه الهام ربّانى مى‌داند. اگر لحظه‌اى بينديشيم، به‌سادگى مى‌توانيم اين سخن علامه را تصديق كنيم كه سخن به مثابه بيانگر درون، نمى‌تواند نتيجه تركيب ساده چند صدا باشد. تا انسان‌ها متوجه نباشند كه در پس هريك از اين صداها، مفهومى جاى گرفته است، از آن‌ها به معانى‌شان منتقل نمى‌شوند و از معانى، به انديشه‌ها و مقصودها نمى‌رسند. علامه خود بر اين سخن انديشمندانه‌اش دليل آورده است و آيه ٢٢ سوره روم‌ (وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْعالِمِينَ)[١] را شاهد گرفته كه هدايت و راهيابى انسان به بيان و سخن گفتن، بر اثر الهام الهى بوده است؛ زيرا اختلاف زبان‌ها و تفاوت لغت‌ها، با خصايص روحى و اخلاقى و حتى جغرافيايى و منطقه‌اى ملت‌هايى كه با آن زبان‌ها سخن مى‌گويند، بستگى دارد.[٢] علامه در ادامه سخنش، نقش زبان و سخن را در اجتماعات بشر چنين توضيح مى‌دهد:

ولا يتمّ للانسان اجتماعه المدنى و لا تقدم فى حياته هذا التقدم الباهر، الّا بتنبّهه لوضع الكلام و فتحه بذلك باب التفهيم و التفّهم، ولولا ذلك مكان هو و الحيوان العجم سواء فى جمود الحياة و ركودها؛[٣]

[١].« و از نشانه‌هاى او آفرينش آسمان‌ها و اين زمين و اختلاف زبان‌هاى شماست( از حيث لغت‌ها، كيفيت تكلّم و نحوه صدا) و رنگ‌هاى شماست( رنگ اصنافتان و افرادتان). به‌يقين در اين( خلقت ذات و اختلاف صفات) نشانه‌هايى است‌[ از توحيد و قدرت و حكمت خدا] براى دانشمندان».

[٢]. ر. ك: الميزان، ج ١٩، ص ٩٥.

[٣]. الميزان، ج ١٩، ص ٩٥.