روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٧٧ - سران و بزرگان گمراهكننده

از آنان برآورده شود؛ اما توكل بر خداوند همه نيازهاى ما را برآورده مى‌كند، و اين نداى قرآنى است: (... وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفى‌ بِاللَّهِ وَكِيلًا)[١] «و بر خدا توكل نما؛ كه خدا در تكفّل امور كافى است».

سران و بزرگان گمراه‌كننده‌

قرآن كريم يكى از علّت‌هاى گمراهى جوامع را پيروى بدون دليل و منطق از بزرگان و رؤساى گمراه‌كننده‌اى مى‌داند كه همچون فرعون مردمِ خود را خوار مى‌كنند و آن‌ها را به زير مهميز اطاعت مى‌كشند. گاه اين اطاعت و فرمانبرى چنان ابر تيره‌اى از نادانى با خود مى‌آورد كه تنها با مرگ و عذاب اخروى زدوده مى‌شود و فقط در دوزخ است كه مى‌فهمند پيروى و اطاعت از آن‌ها به صرف بزرگى و رياست و مطامع مادى و دنيوى، چه خسران و زيان عظيمى برايشان پديد آورده است؛ ازاين‌رو فرياد برمى‌آورند كه خداوند عذابشان را دو چندان كند. آيات ٦٧ و ٦٨ سوره احزاب به اين نكته پرداخته است: (وَ قالُوا رَبَّنا إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا. رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذابِ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً كَبِيراً) «و گويند: پروردگارا، ما از رؤسا و بزرگان خود اطاعت كرديم، پس آن‌ها ما را از راه [راست‌] گمراه كردند. پروردگارا، آن‌ها را دوچندان از عذاب ده (عذاب گناهان خودشان و گناهان ما كه گمراهمان كردند) و آن‌ها را لعنت كن؛ لعنتى بزرگ».

امام على (ع) بر همين نكته و نهى قرآنى تأكيد كرده و چنين فرموده است:

ألا فالحذر الحذر من طاعة ساداتكم وكبرائكم! الذين تكبروا عن حسبهم، وترفعوا فوق نسبهم .... ولا تطيعوا الأدعياء الذين شربتم‌

[١]. نسا: ٨١.