روابط اجتماعى از نگاه قرآن - مسعودى، عبدالهادى - الصفحة ١٥٤ - بدگويى

يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوًّا مُبِيناً)[١] «و به بندگان من بگو سخنى را كه نيكوتر است بگويند (براى هر مقامى نيكوترين سخن متناسب آن مقام را انتخاب كنند) همانا شيطان [به وسيله كلمات مفسده‌انگيز] ميانشان را بر هم مى‌زند؛ زيرا شيطان هميشه براى انسان دشمنى آشكار بوده و هست».

شيخ طوسى در تفسير اين آيه به نقل از حسن بصرى آورده است: به بندگانم بگو كه به يكديگر، نيكوترين چيزى را كه مى‌شود گفت بگويند[٢] و به تعبير علامه طباطبايى سخنى زيبا و مؤدبانه و به دور از درشتى و زشتى و ستم بگويند؛ سخنى كه نيكو و همراه ادب باشد، تا زمينه دخالت شيطان را از بين ببرد. آيه در بخش دوم، تأثير كلام نيكو در ارتباط اجتماعى را به‌روشنى بيان مى‌كند. ما حتى اگر به بدكاران سخن نيكو بگوييم، ديگر شيطان نمى‌تواند آن‌ها را تهييج و تحريك كند و ما را به جان هم اندازد. اين بدان معناست كه شيطان از بدگويى و زشت‌گويى، بهره مى‌برد و ارتباط ميان انسان‌ها را سست مى‌كند و بر ما لازم است كه اين فرصت را به او ندهيم. بدگويى، تخم كينه مى‌كارد و دشمنى را به جاى دوستى مى‌نشاند و شيطان ميان دشمنى‌ها، ده‌ها كار ديگر مى‌كند و آن اندازه وسوسه مى‌كند تا دو انسان مرتبط را از هم چنان جدا كند كه ديگر هيچ‌گاه به هم نپيوندند و اين كار را اگر ميان مؤمن و كافرى كه احتمال هدايتش مى‌رود، با فعاليتى معمول بكند، ميان دو مؤمن به‌هم‌پيوسته با تلاش مضاعف مى‌كند.

[١]. اسرا: ٥٣.

[٢]. التبيان فى تفسير القرآن، ج ٦، ص ٤٨٩.