ولی گاهی آنان از نورهایی استفاده میکنند که خودشان روشن نکردهاند بلکه برقی برای یک مقصد دیگری جهیده است، یعنی مثلًا حادثهای اتفاق افتاده است، آنان فکر میکنند که میتوانند از این جرقه استفاده کنند، فوراً به فکر رفته و به تکاپو میافتند، ولی همینکه بخواهند از این نور استفاده کنند خاموش میشود.

اوْ کصَیبٍ مِنَ السَّماءِ فیهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ ... یا مثل آنجایی است که هوا تاریک باشد و باران به شدت ببارد. در اینجا چند ظلمت است: باران میآید، یک ظلمت؛ و قهراً ابر است، دو ظلمت؛ و نیز هنگام شب است، سه ظلمت؛ چون اگر تنها شب بود ولی ابر و باران نبود انسان میتوانست از نور ستارگان استفاده کند، و اگر ابر باشد ولی باران نباشد باز اندکی هوا روشن است، و نیز اگر ابر و باران بود ولی شب نبود، هنگام روز بود، از نور خورشید در پشت ابرها انسان میتوانست استفاده کرده و راه را پیدا کند، ولی قرآن میگوید: فیهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ.

یجْعَلونَ اصابِعَهُمْ فی اذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ. آنقدر صیحههای آسمانی لرزه بر اندامشان میاندازد که آنان از ترس مرگ انگشتانشان را در گوشهایشان قرار میدهند که آن صداها را نشنوند.

یکادُ الْبَرْقُ یخْطَفُ ابْصارَهُمْ. برق به قدری شدید است که گویی میخواهد چشمهایشان را برباید.

کلَّما اضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فیهِ. در این تاریکیهای گوناگون، همینکه برق میجهد، آنان از نور برق استفاده کرده یک قدم برمیدارند ولی برای آنها دوام ندارد، به زودی خاموش میشود، یک قدم بیشتر نمیتوانند جلو بروند.

وَ اذا اظْلَمَ عَلَیهِمْ قاموا. تا تاریک میشود سر جای خودشان میایستند.

وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ ابْصارِهِمْ. اگر خدا خواسته باشد، مثل آن دسته اول، نه تنها آنان را به تاریکی مبتلا میکند، بلکه گوشهایشان و چشمانشان را هم از آنان میستاند.

این است سرانجام خدعهگرها و فریبکاران تاریخ. قرآن میگوید: برای آنها نباید اصالتی قائل شوید، از آنان نترسید و نپندارید که غلبه برای آنهاست. زوال آنان حتمی است و دوام و بقا از آنِ حق است.