مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٢ - تفسیر سوره انفال (١٠)

الْقُری بِظُلْمٍ وَ اهْلُها مُصْلِحونَ [١] پروردگار تو هرگز چنین نیست که مردمی را به موجب ظلمی هلاک کند درحالی که آنها مصلح و اصلاحکنندهاند. اینکه هم ظالمند و هم اصلاحکننده یعنی چه؟ مقصود از ظلم در اینجا آن ظلم عظیم است که شرک است، و مقصود از اینکه مصلح هستند یعنی در میان خودشان مصلحند. پس ظلمشان در حقاللَّه است، اصلاحشان در حقالناس. بنابراین قرآن اینطور میگوید که اگر مردمی خودشان برای خودشان در دنیا خوب باشند اما کافر و مشرک باشند، عدالت در میانشان برقرار باشد ولی مشرک باشند، در این دنیا خدا آنها را معذب نمیکند.

پس معلوم میشود هر گناهی یک خاصیتی دارد. این است که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: الْمُلْک یبْقی مَعَ الْکفْرِ وَ لایبْقی مَعَ الظُّلْمِ. جمله عجیبی است: یک مُلک، یک دولت، یک نظام با کفر قابل بقا هست ولی با ظلم قابل بقا نیست. هم کفر گناه است و هم ظلم، اما هر گناهی در یک جهت تأثیر دارد. تأثیر کفر در اینکه نظام یک زندگی را از هم بپاشد به اندازه ظلم نیست. پس ما اگر دو جمعیت داشته باشیم، یک جمعیت مسلمان باشند ولی در میان خودشان ظالم باشند، خودشان به یکدیگر ظلم کنند، و جمعیت دیگر کافر باشند اما نسبت به خودشان عدالت و انصاف داشته باشند، از نظر اخروی آن مسلمانها مسلّماً بهتر بودهاند [اما از نظر دنیوی دسته اول منقرض میشوند و دسته دوم باقی میمانند.] [٢]