لاینْعِمُ عَلَی الْعَبْدِ بِنِعْمَةٍ فَیسْلُبُها ایاهُ حَتّی یحْدِثَ الْعَبْدُ ذَنْباً یسْتَحِقُّ بِذلِک النِّقْمَةَ خداوند نعمتی را به بندهاش نمیدهد که آن نعمت را از او سلب کند مگر آنکه قبلًا آن بنده گناهی مرتکب شده است، یعنی قبلًا آن بنده خودش، خودش را تغییر داده است.

ممکن است در اینجا ذهنتان برود دنبال این مطلب که آیا اگر خداوند به انسان نعمتی داد و انسان گناهی مرتکب شد، آن گناه هرچه میخواهد باشد، خدا آن نعمت را از انسان میگیرد، یا میان گناهان و نعمتهایی که سلب میشود رابطه خاصی است یعنی هر گناهی تأثیر دارد در سلب نعمت معینی، و در سلب نعمت دیگر اثر ندارد کما اینکه هر طاعتی تأثیر دارد در جلب یک نعمت معین نه همه نعمتها. مثلًا ما به طور کلی میدانیم که هم باید رعایت حقاللَّه را بکنیم و هم رعایت حقالناس.

حقاللَّه وظایفی است بین ما و خدا مثل نماز و روزه. حقالناس وظایف مستقیمی است که ما در برابر مردم داریم از عدالت، انصاف و غیره؛ تکالیفی است که نسبت به مردم داریم، حقوقی است که دیگران بر عهده ما دارند. یک وقت گناه ما این است که حقاللَّه را ادا نمیکنیم، و یک وقت گناه ما این است که حقالناس را ادا نمیکنیم.

حقاللَّه هم فرق میکند؛ یک وقت نماز نمیخوانیم، یک وقت روزه نمیگیریم، یک وقت العیاذباللَّه شراب میخوریم، یک وقت دروغ میگوییم، یک وقت حج خانه خدا را نمیرویم. همینطور است حقالناس. آیا اینها دیگر فرق نمیکند؟

همینقدر که انسان یک گناه مرتکب شد خدا هر نعمتی را که شد از او میگیرد یا هر گناهی با یک نعمت خاصی ارتباط دارد؟ دومی درست است. حالا من برایتان یک دلیل ذکر میکنم. در دعای کمیل که در شبهای جمعه کسانی که توفیق دارند میخوانند، اینطور میخوانیم: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی الذُّنوبَ الَّتی تُنْزِلُ النِّقَمَ. اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی الذُّنوبَ الَّتی تُغَیرُ النِّعَمَ. اللَّهُمَّ اغْفِر لِی الذُّنوبَ الَّتی تُنْزِلُ الْبَلاءَ. اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی الذُّنوبَ الَّتی تَحْبِسُ الدُّعاء؛ گناهان را دسته دسته میکند: خدایا آن گناهانی را که نقمت را بر بنده نازل میکند ببخش، آن گناهانی را که نعمت را میگیرد ببخش، گناهانی را که بلاها را نازل میکند بیامرز، گناهانی را که سبب میشود دعاهای ما حبس بشود (یعنی حال دعا از ما گرفته بشود که دعا نکنیم که این بدترینش است، یا دعا بکنیم و مستجاب نشود) ببخش. معلوم میشود هر دستهای از گناهان یک خاصیت مخصوص به خود دارد.

آیهای که در هفته پیش هم خواندیم آیه عجیبی است: وَ ما کانَ رَبُّک لِیهْلِک