مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٣ - تفسیر سوره انفال (٨)
ضَعُفوا وَ مَا اسْتَکانوا وَ اللَّهُ یحِبُّ الصّابِرینَ [١].
دستور اول ثبات است که این بیشتر بسته به آن ارادهای است که انسان در مقابل دشمن [به کار میبرد.] میگوید ترس نداشته باشید، ثابتقدم باشید. دوم:
وَ اذْکرُوا اللَّهَ کثیراً در همان حال خدا را زیاد یاد کنید، شعارهایی که میدهید شعارهای خدایی باشد. این کار دو فایده دارد. یکی اینکه انسان در آن حال که به یاد خداست قوّت قلب پیدا میکند. در واقع این دستور، مؤیدی است برای دستور اول که دستور ثبات است. دیگر اینکه آن حال، انسان را از هرگونه هوا و هوس دور میکند. شما برای خدا میجنگید، در یاد خدا باشید. لهذا مسلمین در جنگها شعارهای خدایی و الهی میدادند. الان هم هنوز کم و بیش در میان سربازهای عرب مرسوم است که شعار اللَّهُ اکبَر میدهند. البته آیه ندارد که کلمه اللَّهُ اکبَر را بگویید.
میگوید خدا را زیاد یاد کنید. هر ذکری که ذکر خدا باشد مناسب است، خصوصاً اذکاری که استمداد از ذات اقدس الهی باشد.
دستور سوم: اطیعُوا اللَّهَ وَ رَسولَهُ اطاعت خدا و پیامبرش. اطاعت خدا یعنی قوانین اسلام را در آن حال کاملًا رعایت کنید، یک وقت تعدّی نکنید، که در آن آیه میفرماید: قاتِلوا فی سَبیلِ اللَّهِ الَّذینَ یقاتِلونَکمْ وَ لاتَعْتَدوا [٢]. آن دستورهایی را که اسلام میدهد و از طرف خداوند به پیغمبر وحی شده نصبالعین قرار بدهید، و پیغمبر را اطاعت کنید به اعتبار اینکه رئیس و سائد و قائد شماست، یعنی انضباط نظامی داشته باشید. وَ لاتَنازَعوا فَتَفْشَلوا وَ تَذْهَبَ ریحُکمْ از اینکه در میان خودتان اختلاف کنید و با یکدیگر به نزاع برخیزید بپرهیزید. اثر نزاع، فَشَل و سستی است. با خودتان نزاع و مشاجره نکنید. نمیگوید نجنگید، آن که دیگر طریق اولی است.
وقتی که اردنیها و فلسطینیها خودشان به روی یکدیگر تفنگ بکشند عروسی
[١]. آل عمران/ ١٤٦ [ترجمه: چه بسیار رخ داده که پیغمبری، جمعیت زیادی از پیروانش در جنگ کشته شده و با این حال اهل ایمان با سختیهایی که در راه خدا به آنها رسیده مقاومت کردند و هرگز بیمناک و زبون نشدند و سر زیر بار دشمن نیاوردند و راه صبر و ثبات پیش گرفتند که خداوند صابران را دوست میدارد.][٢]. بقره/ ١٩٠ [در راه خدا با کسانی که به جنگ شما برخیزند بجنگید ولی ستمگر نباشید.]