در باب جواهر و اعراض بحثی دارند راجع به اینکه آیا خط مستقیم و خط منحنی دو فرد از یک نوعند و نسبت خط به این دو، نسبت نوع به افراد است، یا اینکه این دو، دو نوع از یک جنسند و نسبت خط به آنها نسبت جنس به انواع است؟ نظر آقایان این است که نسبت خط به خط مستقیم و خط منحنی نسبت جنس به انواع است. بنابراین خط مستقیم و خط منحنی دو نوع از خط هستند نه دو صنف از یک نوع.

حال که این مطلب معلوم شد می‌گوییم: اگر دو جسم از یک مبدأ حرکت کنند و به طرف یک منتها هم بروند ولی یکی روی خط مستقیم برود و دیگری روی خط منحنی، در اینکه اینجا تعدد شخصی هست بحثی نیست، ولی آیا این دو حرکت تعدد نوعی هم دارند؟ مطابق نظر کسانی که خط مستقیم و خط منحنی را دو نوع از خط می‌دانند اینجا مسافت دو نوع است و چون مسافت دو نوع است این دو حرکت هم دو نوع از حرکتند.

مثال برای حرکتهای کیفی

این مثالها برای حرکتهای أینی بود. برای حرکتهای کیفی هم مثال ذکر می‌کنند : جسمی را فرض کنید که از سفیدی به سوی سیاهی حرکت می‌کند، به این صورت که اول سفید است، بعد به سوی زردی حرکت کند و زرد بشود، بعد به سوی قرمزی حرکت کند و قرمز بشود، بعد به سوی قتمه (یعنی قرمزی متمایل به سیاهی) حرکت کند و بعد هم برود به سوی سیاهی. این جسم یک مسافت و مسیر خاصی را طی کرده از سفیدی به زردی، بعد به قرمزی، بعد به قتمه و بعد به سیاهی. ممکن است جسم دیگری مسیر دیگری را از سفیدی به سیاهی طی کند. مثلا[١] از سفیدی به سوی سبزی حرکت کند، بعد به سوی پسته‌ای، بعد به سوی نیلی و بعد به سوی سیاهی.

در این دو حرکت، مبدأ و منتها یکی است، مبدأ سفیدی است و منتها سیاهی، ولی از

[١] . اطلاع ندارم در طبيعت چنين چيزی وجود دارد يا نه.