درسهای اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٩
جلسه نود و چهارم
بسم الله الرحمن الرحیم
فصل ١٤
فی أنّ کلّ جسم لابدّ و أن یکون فیه مبدأ میل مستقیم أو مستدیر[١]
این فصل از فصول مهمی است که باید در اطرافش تأمل شود. آنچه در این فصل ذکر شده ، از مسائلی است که در علم امروز نظریاتی بر خلاف آن مطرح شده است. عنوان فصل این است: در هر جسمی باید قوهای وجود داشته باشد که یا منشأ میل مستقیم باشد یا منشأ میل مستدیر[٢] . میتوانستند تعبیر را این طور بیاورند: در هر
جسمی باید قوهای وجود داشته باشد که یا منشأ حرکت مستقیم باشد یا منشأ حرکت مستدیر. این که ایشان تعبیر اول را به کار بردهاند به این دلیل است که ـ همان طور که قبلا نقل کردیم ـ بوعلی قائل به «میل» شده است. به هر حال نتیجه یکی است.
معنی این حرف که «در هر جسمی باید قوهای وجود داشته باشد که یا منشأ میل مستقیم باشد و یا منشأ میل مستدیر» این است که آنچه در منطق به آن «جسم مطلق»
[١] . اسفار ج ٣، ص ٢٢٠ (مرحله ٨ ، فصل ١٤).
[٢] . قبلا گفتهايم كه «حركت مستدير» گاهی بر «حركت انتقالی مستدير» اطلاق میشود و گاهی بر«حركت وضعی».