درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٩ - فی تحقیق مبدأ الحرکة القسریة

جلسه نود و دوم

بسم الله الرحمن الرحیم

فصل ١٣

فی تحقیق مبدأ الحرکة القسریة[١]

بحث درباره مبدأ حرکتهای قسری است؛ یعنی درباره این که علت محرک در حرکتهای قسری چیست؟ علی‌الظاهر دو اصطلاح «حرکت طبعی» و «حرکت قسری» مستحدث در میان مسلمین است و در زمان ارسطو نبوده است؛ چون آنچه که این آقایان آن را حرکت قسری می‌دانند، ارسطو طوری توجیه می‌کرده که چندان فرقی با حرکت طبعی نداشته است.

این بحث بحثی بسیار جالب و عالی است، مخصوصا اینکه در علم جدید مسائلی مطرح شده (البته نه تحت عنوان حرکت قسری، بلکه تحت عناوین دیگری) که با بحث حرکت قسری، فوق‌العاده تلاقی پیدا می‌کند و از یک نظر توافق پیدا می‌کنند و از نظر دیگر تخالف؛ یعنی از نظر واقعیت یک نتیجه می‌دهند ولی از نظر تفسیر به دو گونه تفسیر می‌شوند.

[١] . اسفار ج ٣، ص ٢١٧، (مرحله ٨ ، فصل ١٣).