قرآن کریم می‌فرماید: آیا آن کس که مرده بود و ما او را زنده گردانیدیم و برای او نوری قرار دادیم که با آن نور در میان مردم راه می‌رود و با آنها معاشرت می‌کند، مانند کسی است که در ظلمات به سر می‌برد و هرگز از آن ظلمات خارج نمی‌شود[١] ؟

مقصود قرآن از این جمله که «برخی مرده بودند و ما آنها را زنده گرداندیم» این نیست که بدن یک عده مردم مرده بود و از حرکت افتاده بود و ما دومرتبه به آن جان دادیم، بلکه مقصود دلهای مرده است که با روح ایمان زنده شده است. ایمان تولید عشق و حرارت و امید می‌کند ولی نه عشق مجازی، بلکه عشق حقیقی یعنی عشق به مبدأ کل عالم که معدن خیرات و منبع همه جمالها و زیباییها و کمالهاست :

عشقهایی کز پی رنگی بود عشق نبود عاقبت ننگی بود

عشق آن زنده‌گزین کو باقی است وز شراب جانفزایت ساقی است

عشق آن بگزین که جمله انبیا یافتند از عشق او کار و کیا

عشق زنده در روان و در بصر هر دمی باشد زغنچه تازه‌تر

تو مگو ما را بدان شه بار نیست با کریمان کارها دشوار نیست

باری، روح و ضمیر انسان ظرفیتی است که اقتضای پرشدن دارد و از آنچه در او ریخته می‌شود تغذی می‌کند و از این حیث، ظرفیت روح مانند ظرفیت جهاز هاضمه است که از آنچه از راه حلق وارد می‌شود تغذی می‌کند و به بدن نیرو می‌رساند، با این تفاوت که ظرفیت روح طوری است که نامحدود است.

آنچه در ظرف روح جای می‌گیرد علم و امید و ایمان و محبت است. انسان نمی‌تواند از راه پر کردن ظرفیت شکم و از راه به دست آوردن مقامات ظاهری و بالاخره از راه مادیات روح خود را راضی و خشنود

[١] . انعام / ١٢٢.