ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٢ - مولوى معنوى- محمد بن بهاء الدين محمد

محل توجه عالم و عامى، امامى و غير امامى بوده و شروح بسيارى بر آن نوشته‌اند:

١- شرح شيخ اسمعيل انقروى مولوى (متوفى بسال ١٠٤٢ ه ق- غمب) كه شش مجلد بوده و نامش فاتح الابيات است ٢- شرح فارسى كمال الدين حسين بن حسن خوارزمى (متوفى بسال ٨٤٠ ه ق- ضم) كه نامش كنوز الحقائق فى رموز الدقائق است ٣- شرح عابدين پاشا چنانچه اشاره شد و آن ابيات مشكله هرشش جلد مثنوى را بزبان تركى شرح كرده و در استانبول چاپ شده است ٤- شرح شيخ علاء الدين على بن محمد معروف به مصنفك كه شرح حالش مذكور شده و آن شرح فارسى بعضى از ابيات مثنوى است ٥- شرح فارسى ملا مصطفى بن شعبان معروف به سرورى سابق الذكر ٦- شرح حاج ملاهادى سبزوارى سابق الذكر است كه بعضى از ابيات مشكله آن را بفارسى شرح كرده و در طهران چاپ شده است و غير اينها كه بسيار است.

بنابر مشهور كتاب مثنوى شش مجلد بوده و همين است كه بارها چاپ شده است ولى شيخ اسمعيل انقروى شارح مذكور فوق مثنوى، پس از آنكه رشته قلم او بنگارش شرح جلد پنجمى رسيده يك جلد هفتمى نيز پيدا كرده و بعد از مطالعه و مداقه در مزايا و نكات و دقائق آن قطع و يقين كرده است بر اينكه آن نيز مثل شش جلد مشهورى از آثار انفاس مولوى ميباشد، آنرا نيز شرح كرده و در اوّل آن شرح گويد: الحمد للّه الذى جعل المثنوى المولوى مثل السموات السبع الخ و باعتراضات منكرين آن‌كه از مولوى بودنش را شديدا انكار مينمايند جوابات بسيارى داده و حاصل آنها آنكه ايشان در اثر حسد و عدم ممارست بمزاياى كلام مولوى و قدرت نداشتن بر تشخيص و تمييز آن از كلمات ديگران همين جلد هفتمى را از او ندانند بارى از اشعار ديباچه همين جلد هفتمى است: